Orijinal Araştırma Makalesi
Front. Mar. Sci., 12 Kasım 2026
Bölüm: Küresel Değişim ve Geleceğin Okyanusu
Cilt 13 – 2026 | https://doi.org/10.3389/fmars.2026.1932600
- YK
Young-Hyun Kim 1
- WC
Woojin Cho 1
- TK
Taehun Kang 1
- JP
Junseo Park 1
- CP
Changyong Park 1
- TK
Taehyung Kim 1
- DC
Dong-Hyun Cha 1*
- SJ
Sang-Yoon Jun 2
- SM
Seung-Ki Min 3
-
1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Enstitüsü (UNIST), Sivil, Kentsel, Yer Bilimi ve Çevre Mühendisliği Bölümü, Ulsan, Güney Korea
-
2. Kutup Araştırmaları Enstitüsü, Atmosfer Bilimleri Bölümü, Incheon, Güney Korea
-
3. Pohang Bilim ve Teknoloji Üniversitesi (POSTECH), Çevre Bilimi ve Mühendisliği Bölümü, Pohang, Güney Korea
Makale ölçümleri
Özet
Deniz ısınma dalgaları (MHW’ler), özellikle yaz aylarında yüksek su sıcaklığı olayları küresel ısınma nedeniyle giderek daha sık, daha yoğun ve daha yaygın hale geliyor. Kore Yarımadası (KP) çevresinde hızlanan okyanus ısınması, Doğu Asya kenar denizlerindeki ve küresel ortalamadaki oranları aşarak, bölgedeki MHW’lere insan kaynaklı termal etkilerin daha iyi anlaşılması gerektiğini ortaya koyuyor. Bu çalışma, Weather Research and Forecasting (WRF) ve Regional Ocean Modeling System (ROMS) ile bölgesel eşleşmiş modelleme çerçevesi kullanarak, KP yakınlarındaki seçilen MHW olaylarının CMIP6 kaynaklı iklimsel kaynaklı termal bozulmaya belirleyici termal duyarlılığını değerlendiriyor. Dört seçilen MHW için iki deney yapıldı: gerçek dünyayı temsil eden CTL deneyi ve iklimsel termal kaynaklı bozulma sinyalinin kaldırıldığı karşıt bir dünyayı temsil eden NAT deneyi. İnsan kaynaklı termal bozulma, Eşleşmiş Modeller Karşılaştırma Projesi 6. Faz (CMIP6)’nın 1985–2014 yılları arasındaki yalnızca doğal zorlamaları içeren historical-nat ve doğal + insan kaynaklı zorlamaları içeren historical-all simülasyonları arasındaki fark olarak tahmin ediliyor. 12–25 Ağustos analiz döneminde, Sarı Denizi, Güney Denizi, Doğu Denizi (Japonya Denizi) ve Jeju kıyı sularında bölgesel ortanca günlük deniz yüzeyi sıcaklığı (SST) CTL–NAT farkları 0,30 ile 0,83 °C arasında değişiyor. Dört olay üzerinde ortalam alındığında, MHW gün sayısı, MHW yoğunluğu ve alan yaygınlığı CTL’de NAT’a göre sırasıyla 1,17–2,10 gün, 0,15–0,18 °C ve 6,58–25,78 yüzde puanı daha büyüktü. Pencereli süre de genellikle CTL’de NAT’a göre daha uzundu. Bu sonuçlar, seçilen MHW olaylarının uygulanan insan kaynaklı termal bozulmaya duyarlı olduğunu gösteriyor; ancak tepkinin büyüklüğü bölge ve olaya göre değişiyor.
1. Giriş
Birleşik Milletler İklim Değişikliği Hükümetlerarası Paneli (IPCC)’nin Değişen İklimde Okyanus ve Kriyosfer konulu özel rapora (SROCC) göre, olağandışı yüksek okyanus sıcaklıklarının uzun süreli dönemleri olan deniz termal dalgaları (MHWs), 1980’lerden beri yaklaşık olarak iki katına çıkarken küresel ısınmayla daha sık ve daha şiddetli hale gelmesi bekleniyor (Collins ve ark., 2019). Bu olgular, deniz türlerinin dağılımı ve üremesini değiştirerek deniz ekosistemlerini tehdit ediyor; kuraklıklar, yoğun yağışlar ve sıcak dalgaları gibi aşırı hava olaylarına katkı sağlıyor; balıkçılık, yetiştiricilik ve turizm gibi sektörlerde önemli ölçüde sosyo-ekonomik zararlar veriyor (Laffoley ve Baxter, 2016; Bindoff ve ark., 2019; Wakelin ve ark., 2021; Holbrook ve ark., 2022; Welch ve ark., 2023; Smith ve ark., 2023). Küresel ısınmanın deniz termal dalgalarının sıklığını ve şiddetini artırması beklendiğinden, olumsuz etkilerini azaltmak için MHW’lere dair anlayışımızın artırılması önemlidir.
İnsani kaynaklı iklim değişikliğinin aşırı olaylara ne ölçüde katkıda bulunduğu anlayışına artan ilgiyle birlikte, güncel çalışmalar insan faaliyetlerinin çeşitli bölgelerde Sıcak Su Dalgaları (MHW) üzerindeki etkilerini araştırmaya başlamıştır; bunlar Batı Tropikal ve Kuzeydoğu Pasifik Okyanusları (Weller ve ark., 2015), Tasman Denizi (Oliver ve ark., 2017; Perkins-Kirkpatrick ve ark., 2019), ekvatoral Pasifik’in ortası ve tropikal Hint Okyanusu (Park ve ark., 2017), Kuzey Avustralya ve Bering Denizi/Alaska Körfezi (Oliver ve ark., 2018), Güney California (Fumo ve ark., 2020) ve Kuzeybatı Pasifik (Hayashi ve ark., 2021; Li ve ark., 2023) dahil edilmiştir. Bu çalışmaların çoğu, Coupled Model Intercomparison Project 5. Faz (CMIP5) veya 6. Faz (CMIP6)’dan alınan tarihsel-tüm (tüm zorlamalar) ve tarihsel-doğal (yalnızca doğal zorlamalar) simülasyonları arasındaki farkları karşılaştırarak insani kaynaklı etkiyi deniz yüzeyi sıcaklıkları (SST) veya Sıcak Su Dalgaları üzerinden analiz etmiştir. Oliver ve ark. (2017), insani katkıyı Attributable Risk Fraction (FAR, Attribue Edilebilir Risk Oranı) kullanarak niceliksel olarak değerlendirmiştir. FAR analizine dayanarak, 2015/16 yılında Avustralya’nın güneydoğundaki Tasman Denizi’nde kaydedilen uzun ve yoğun Sıcak Su Dalgalarına benzer süre ve yoğunluğa sahip aşırı Sıcak Su Dalgalarının olasılığının, 1982–2005 tarihsel simülasyonlarında tarihsel-doğal simülasyonlara kıyasla sırasıyla en az 130 ve 1.4 kat daha yüksek olduğunu bulmuşlardır. Li ve ark. (2023), 2021 yılında Kuzeybatı Pasifik’te meydana gelen rekor kıran Sıcak Su Dalgasının olasılığı üzerinde faaliyetlerin etkisini niciesel olarak değerlendirmiş ve insani kaynaklı ısınmaya bağlı deniz yüzeyi sıcaklığındaki artışın olayın yaklaşık 43 kat daha olası olmasına yol açtığını tespit etmiştir. Scripps Oceanography Enstitüsü’nün eğrimsizleştirilmiş ve düzeltilmemiş günlük sıcaklık zaman dizilerini karşılaştıran Fumo ve ark. (2020), Güney California Kıyılarında Sıcak Su Dalgası gün sayısının 19 gün, Sıcak Su Dalgalarının kümülatif yoğunluğunun ise insani etkiler nedeniyle 56.8 °C·gün arttığını göstermiştir. Genel olarak bu önceki çalışmalar, farklı metodolojiler kullanarak bireysel Sıcak Su Dalgası olaylarına odaklanmıştır. Yalnızca birkaçı
MHW’leri insan kaynaklı iklim değişikliğiyle ilişkilendirmeye çalışan çalışmalar. Bu nedenle, MHW’ler üzerinde insan kaynaklı etkilerin kapsamlı bir şekilde anlaşılması, deniz ısınmasının tüm okyanus bölgelerinde eşit olmaması nedeniyle hâlâ sınırlı kalmaktadır.
Doğu Asya’nın kenar denizleri, dünyadaki en hızlı ısınan okyanus bölgeleri arasında yer almaktadır [Johnson ve Lyman, 2020; Okyanus ve Atmosfer Yönetimi Ulusal İdaresi (NOAA) (NOAA, 2024)]. Bu nedenle, bu bölgede MHW’ler kapsamlı biçimde incelenmiştir; burada MHW’lerin uzun vadeli eğilimleri analiz edilmiştir (Li ve ark., 2019; Lee ve ark., 2022b; Wang ve ark., 2022; Lee ve ark., 2023b; Xu ve ark., 2024), MHW’leri sürükleyen fiziksel mekanizmalar araştırılmıştır (Gao ve ark., 2020; Lee ve ark., 2020; Yao ve Wang, 2021; Choi ve ark., 2022; Li ve ark., 2022; Liu ve ark., 2022; Noh ve ark., 2023; Oh ve ark., 2023; Dasgupta ve ark., 2024) ve MHW’ler iklim değişikliği altında projekte edilmiştir (Frölicher ve ark., 2018; Oliver ve ark., 2019; Deegala ve Chung, 2024; Oh ve ark., 2024). Bu endişe verici eğilimlere rağmen, Doğu Asya’daki MHW’ler üzerinde insan kaynaklı ısınmanın etkisi yeterince anlaşılmamıştır. Özellikle Kore Yarımızası, hem küresel hem de Doğu Asya bölgesel ortalamalarına kıyasla daha büyük bir deniz ısınması yaşamıştır (Korea Meteoroloji İdaresi (KMA), 2021); bu da çevreleyen denizlerinin MHW’lere karşı özellikle hassas olduğunu göstermektedir. Okyanus ve Balıkçılık Bakanlığı’na (MOF, 2025) göre, yüksek deniz sıcaklıklarının yetiştiriciliğe yol açtığı ekonomik kayıplar 2022’de yaklaşık 1,0 milyar Kore wonundan 2023’te 43,8 milyar Kore wonuna, yaklaşık 44 katlık bir artışla yükselmiş; 2024’te ise tarihte görülmemiş en yüksek seviye olan 143,0 milyar Kore wonuna ulaşmıştır. Bu önemli artışlar, son yıllarda yüksek deniz sıcaklıklarının artan sosyoekonomik etkilerini ortaya koymaktadır. Bu nedenle mevcut çalışma, Kore Yarımızası’nı çevreleyen denizlerde seçilen MHW olaylarının, eşzamanlı atmosfer-deniz modeli kullanılarak uygulanan bir insan kaynaklı termal perturbasyona belirleyici termal yanıtını değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Bu çalışmanın yapısı şu şekildedir. Bölüm 2, veri ve yöntemleri açıklamaktadır. Bölüm 3.1’de, Hava Araştırması ve Tahmini (WRF) modeli ile Bölgesel Okyanus Modelleme Sistemi (ROMS)’nin Kore Yarımadası çevresindeki MHW’leri yeniden üretmedeki simülasyon performansı değerlendirilmekte; Bölüm 3.2’de ise MHW özelliklerinin insan kaynaklı perturbasyona termodinamik tepkileri, kontrol (CTL) ve doğal (NAT) deneylerinin karşılaştırılmasıyla analiz edilmektedir. Bölüm 4, bu çalışmanın sonuçlarını sunmaktadır.
2 Veri ve yöntemler
MHW’leri tanımlayan SST, momentum, su buharı ve termal enerjinin değişimini içeren atmosfer-okyanus etkileşimlerinden etkilenmektedir. Bu nedenle, MHW’lerin doğru şekilde simülasyonu, bu eşleşik süreçleri kapsamlı biçimde dikkate alan sayısal modellere ihtiyaç duymaktadır. Bu çalışmada, atmosferik ve okyanus bileşenleri olarak sırasıyla WRF modeli ve ROMS’i bütünleştiren Eşleşik Okyanus-Atmosfer-Dalga-Oturak Taşınımı (COAWST) modelleme sistemini (Warner ve ark., 2010) kullanmaktayız. Model Eşleştirme Araç Kiti (MCT), atmosferik basınç, sıcaklık, yağış, bağıl nem, 10 metrelik rüzgar bileşenleri (u ve v), bulut oranı ve uzun dalga ile kısa dalga radyasyonunu WRF’den ROMS’e ve ROMS’ten WRF’ye SST ile değiştirmek için eşleştirici olarak kullanılmaktadır. WRF için başlangıç ve sınır koşulları, 0.25° alan çözünürlüğü ve 6 saatlik zaman aralığına sahip Avrupa Orta Uzaklık Hava Tahmini Merkezi (ECMWF) Yeniden Analizi Versiyon 5 (ERA5) tarafından sağlanmıştır (Hersbach ve ark., 2020). ROMS için başlangıç ve sınır koşulları, Mercator Ocean tarafından sağlanan Küresel Okyanus Fizik Yeniden Analizi (GLORYS)’nden, 1/12° alan çözünürlüğü ve günlük zaman aralığı ile elde edilmiştir (Lellouche ve ark., 2021). Yatay çözünürlüğü 12 km olan WRF ve ROMS simülasyon alanları
Şekil 1
‘de gösterilmekte ve yapılandırmaları
Tablo 1
Analiz döneminin (12–25 Ağustos) öncesinde 3 günlük bir spin-up (model ısınma) periyodu uygulanmış; spin-up uzunluğuna duyarlılığı değerlendirmek için 2024 MHW olayı için ayrıca 6 günlük spin-up ile simülasyonlar gerçekleştirilmiştir. Hem yüzey suyu sıcaklığı hem de bölgesel ortalamalı dikey okyanus sıcaklığı profillerinin GLORYS ile karşılaştırılması, spin-up periyodunun 3’ten 6 güne çıkarılmasının yalnızca küçük değişikliklere yol açtığını ve analiz dönemi sırasında simüle edilen okyanus termal yapısında sistematik bir iyileşme getirmediğini göstermiştir. Bu nedenle mevcut simülasyonlar için 3 günlük spin-up yapılandırması kullanılmıştır. Bu duyarlılık değerlendirmesi yalnızca test edilen olaya özgüdür ve simülasyonların spin-up uzunluğundan tamamen bağımsız olduğu anlamına gelmez. Ayrıca, bu duyarlılık testi yalnızca CTL simülasyonu için gerçekleştirildiğinden, CTL–NAT termal tepkisinin spin-up uzunluğuna duyarlılığı dolaylı olarak değerlendirilmemiştir. Bu spin-up periyodu, Kore Yarımadası ve çevre denizlerinde eşzamanlı WRF–ROMS modeli kullanılarak yürütülen önceki kısa süreli vaka çalışmalarında benimsenen periyotlarla karşılaştırılabilir (Choi ve ark., 2021; Lee ve ark., 2022a; Lin ve ark., 2023; Do ve Moon, 2024).
Şekil 1
Cizelge 1
| WRF | ROMS | ||
|---|---|---|---|
| Sürüm | V4.2.2 | Sürüm | V3.9 |
| Simülasyon dönemi: 9–25 Ağustos (3 günlük hazırlık süresi dahil) Eşzamanlı kurulum aralığı: 10 dakika |
|||
| Başlangıç/sınır koşulu |
ERA5 (6 saatlik, 0.25° × 0.25°) | Başlangıç/sınır koşulu |
GLORYS (Günlük, 0.083° × 0.083°) |
| Yatay Çözünürlük (Izgara noktaları) |
12 km (250 × 370) |
Yatay Çözünürlük (Izgara noktaları) |
12 km (242 × 362) |
| Dikey izgara | 45 seviye | Dikey izgara | 30 seviye |
| Tuğla bulutu | KSAS | Okyanus derinliği | ETOPO2 |
| Işınlanma uzun dalga |
RRTM-K | Yan sınır | Karmaşık Işınlanma Düzenlemesi: sıcaklık, tuzluluk, 3D U ve V momentum (baroklinik) |
| Işınlanma kısa dalga |
RRTMG-K | Şchepetkin: 2D U ve V momentum (barotropik) | |
| Mikrofizik | WSM5 | Chapman_implicit : Serbest yüzey |
|
| Kara yüzeyi | Noah LSM | Sınır Katmanı Şeması (Dikey türbülanslı karışım) | Genel Ölçek Uzunluğu |
| PBL | ACM2 | Momentum ve izleyici yayılımı | Harmonik |
| Nehir giriş/ Gelgit |
Katılmadı/ Katıldı |
Bu çalışmada kullanılan WRF ve ROMS model yapılandırmaları.
Deneylemler, MHW’lerin zorlanan antropojenik perturbasyona termodinamik tepkisini değerlendirmek için pseudo-global ısınma (PGW) yaklaşımı temel alınarak tasarlandı (Şekil 2). CTL deneyinde WRF ve ROMS için başlangıç ve sınır koşulları olarak sırasıyla ERA5 ve GLORYS verileri kullanılırken, NAT deneyinde CTL deneyinde uygulanan antropojenik termodinamik perturbasyonlar çıkarılarak ayarlanmış başlangıç ve sınır koşulları kullanıldı. Buna göre CTL ve NAT deneyleri yalnızca başlangıç ve sınır koşullarının termodinamik durumlarında farklılık gösterir; yan sınırlarda tanımlanan büyük ölçekli dolaşım ise aynıdır. Dolayısıyla, önceki PGW çalışmalarında olduğu gibi, simülasyonlar arasındaki farklar zorlanan antropojenik perturbasyona termodinamik tepki olarak yorumlanabilir (Patricola-Dirosario ve Wehner, 2018; Lee ve ark., 2023a; Li ve ark., 2023; Zhao ve ark., 2023; Kwon ve ark., 2025).
Şekil 2
Ocean sıcaklığındaki, hava sıcaklığındaki ve bağıl nemdeki antropojenik termodinamik perturbasyonları temsil etmek için ΔF şu şekilde tanımlandı
Δ
F
=
F
N
A
T
−
F
A
L
L
Δ
F
=
F
N
A
T
−
F
A
L
L
burada FNAT ve FALL sırasıyla historical-nat ve historical-all simülasyonlarından elde edilen 1985–2014 Ağustos iklimsel ortalamalarını gösterir. NAT başlangıç ve sınır koşulları ardından şu şekilde oluşturuldu
ICBC
N
A
T
=
ICBC
C
T
L
+
Δ
ˉ
F
burada ICBCCTL CTL deneyinde kullanılan ERA5 tabanlı ve GLORYS tabanlı başlangıç ve sınır koşullarını, ΔF̄ ise ΔF’nin zonel ortalamasını temsil eder. Bu işaret convention’ına göre, negatif bir sıcaklık perturbasyonu historical-nat iklimsel ortalamasının historical-all iklimsel ortalamasından daha soğuk olduğunu gösterir; dolayısıyla ΔF’nin CTL başlangıç ve sınır alanlarına eklenmesi, zorlanan iklimsel antropojenik termodinamik sinyali ortadan kaldırır.
Atmosfer alanları için ΔF, hava sıcaklığı ve bağıl nemin tüm dikey seviyelerinde hesaplandı. Bağıl nem CMIP6’dan doğrudan elde edilmedi; bunun yerine her dikey seviyede CMIP6 hava sıcaklığı ve özgül nem alanlarından hesaplandı ve ardından bağıl nemin ilgili ΔF’si historical-nat ve historical-all deneylerinden hesaplandı. Okyanus alanları için ΔF, okyanus sıcaklığı için tüm dikey seviyelerinde hesaplandı. Böylece, insan kaynaklı termodik bozulmalar yalnızca yüzeyde değil, atmosfer ve okyanusun tüm dikey profilleri boyunca temsil edildi.
CMIP6 bozulmaları, Ağustos aylık ortalamaları kullanılarak hesaplandı. Her deney için Ağustos aylık ortalamaları, hem historical-all hem de historical-nat deneylerinden elde edilebilen en güncel 30 yıllık iklimsel dönem olan 1985–2014 yılları üzerinde ortalamaya tabi tutularak 30 yıllık Ağustos iklimi elde edildi. Ardından ΔF, historical-nat ve historical-all iklimleri arasındaki fark olarak hesaplandı. Elde edilen Ağustos ortalamalı ΔF alanları, simülasyon süresince (9–25 Ağustos, spin-up süresini de içeren) her 6 saatlik ERA5 ve günlük GLORYS alanına uygulandı. Bu nedenle, aynı Ağustos iklimsel kaynaklı insan kaynaklı termodik bozulmalar, yalnızca başlangıç koşullarına değil, simülasyon süresince ilgili her 6 saatlik atmosfer ve günlük okyanus alanlarına tutarlı bir şekilde uygulandı. Aynı 1985–2014 iklimsel kaynaklı insan kaynaklı termodik bozulma, seçilen tüm olaylara uygulandı. Bu nedenle, CTL–NAT farkları, ortak bir iklimsel bozulmaya ilişkin belirleyici tepkiyi temsil eder ve her bir olayla ilişkili yıl-ağırlıklı insan kaynaklı ısınma düzeyinin tahmini olarak yorumlanmamalıdır.
CMIP6 perturbasyon alanları, önce her dikey seviyede doğrusal iki katmanlı enterpolasyon kullanılarak ERA5 ve GLORYS ızgara alanlarına yatay olarak yeniden ölçeklendirildi. Dikey yönde, atmosferik perturbasyonlar orijinal CMIP6 basınç seviyelerinden karşılık gelen ERA5 basınç seviyelerine enterpolandı, okyanus sıcaklığı perturbasyonları ise orijinal CMIP6 derinlik seviyelerinden GLORYS derinlik seviyelerine enterpolandı. Parçalı doğrusal enterpolasyon kullanıldı; bu yöntemde, her hedef dikey seviyedeki perturbasyon, dikey koordinat üzerindeki göreli konumuna göre iki komşu kaynak seviyeden tahmin edildi. Dikey enterpolasyon, her yatay ızgara noktasında ayrı ayrı gerçekleştirildi. Bozulmuş ERA5 alanları, ardından standart WPS–WRF ön işleme prosedürü aracılığıyla WRF model seviyelerine aktarıldı. Elde edilen GLORYS alanları, yatay olarak doğrusal iki katmanlı enterpolasyonla ROMS ızgarasına ve dikey olarak PyROMS ön işleme çerçevesi kullanılarak GLORYS sabit derinlik seviyelerinden ROMS arazi takipli s-koordinat seviyelerine enterpolandı. Bu ön işleme prosedürleri hem CTL hem de NAT deneylerinde uygulandı.
Atmosferik zorlama için PGW bozulumları WPS ön işleme aşamasında uygulandı. Bozulmuş hava sıcaklığı ve bağıl nem alanları, standart WPS–WRF ön işleme prosedürü aracılığıyla hem başlangıç hem de yan sınır koşullarına dahil edilirken, rüzgar alanları da dahil olmak üzere büyük ölçekli dinamik alanlar ERA5’ten alındı. Termodinamik bozulumlar uygulandıktan sonra herhangi bir ek hidrostatik düzeltme yapılmadı. Ancak WRF real.exe, bozulmuş sıcaklık ve nem alanlarını kullanarak hidrostatik denklemi dikey olarak integre ederek jeopotansiyeli yeniden hesapladığından, ortaya çıkan başlangıç ve yan sınır koşulları, değiştirilen termodinamik durumla hidrostatik olarak tutarlı kalmaktadır. Elde edilen atmosferik başlangıç ve sınır koşullarının incelenmesi, bağıl nemin hiçbir grid noktasında %100’ü aşmadığını gösterdi. Deniz zorlaması için PGW bozulumları, tüm dikey seviyelerdeki deniz sıcaklığına uygulandı, tuzluluk ise CTL deneyinde kullanılan ilgili GLORYS alanlarından alındı. Deniz yoğunluğu bağımsız olarak bozulmadı, ROMS tarafından durum denklemini kullanarak değiştirilmiş deniz sıcaklığı ve değişmemiş tuzluluk alanlarıyla dahili olarak belirlendi. Dolayısıyla daha soğuk NAT sıcaklık alanları, CTL’ye göre başlangıç yoğunluk yapısını ve tabakalaşmayı değiştirmiş olabilir, ancak buna ilişkin model düzeltmesinin büyüklüğü açıkça nicelendirilmedi. Ayrıca GLORYS tuzluluğunun korunması, tuzlulukta potansiyel insan kaynaklı değişikliklerin ve bu yoğunluk ve tabakalaşma farklarına katkılarının NAT deneyinde temsil edilmediği anlamına geliyor.
Bu çalışmada gerekli olan tüm değişkenleri (hava sıcaklığı, özgül nem ve deniz sıcaklığı) hem tarihsel-tüm hem de tarihsel-doğal deneyler için on CMIP6 Küresel İklim Modeli (GCM) sağlamaktadır. Bu on modelden, ana WRF–ROMS deneylerinin bozulmasını oluşturmak için okyanus dikey koordinatları için z-koordinat sistemi kullanan yedi model, toplam 32 topluluk üyesi (model başına 3–10 üye;
Tablo 2
. Air sıcaklığı, özgül nem ve okyanus sıcaklığına ait ΔF alansal dağılımları GCM’lere göre değişmekte ve bu farklılık Tam Ek Şekiller 1–3’te görülmektedir; bu da tahmin edilen antropojen termodinamik sinyallerinin GCM’lere göre farklı olduğunu göstermektedir. Bu nedenle, daha çok küme üyesine sahip GCM’lere yönelik bir yanlılıktan kaçınmak için önce her bir yedi GCM içindeki küme üyeleri ortalamış, ardından her bir GCM’ye eşit ağırlık atayarak çok modellerli küme (MME) hesaplamışızdır (Tam Ek Şekil 4). Tahmin edilen antropojen termodinamik sinyalin model seçimine duyarlılığını incelemek amacıyla, MIROC6, FGOALS-g3 ve NorESM2-LM’i dahil ederek genişletilmiş on modellerli bir küme daha kurmuşuz. Sonuçta elde edilen air sıcaklığı, özgül nem ve okyanus sıcaklığı perturbasyonları, yedi modellerli kümeden elde edilenlerle, tam analiz alanı ve Korean Yarımadası’nı çevreleyen bölgesel alan üzerinde örüntü korelasyon katsayıları (PCC’ler) ve ortalama karekök hataları (RMSE’ler) kullanılarak nicel olarak karşılaştırılmıştır. Carşılaştırma, üç ek modelin dahil edilmesinden sonra antropojen termodinamik perturbasyonların temel alansal özelliklerinin genel olarak korunduğunu, yüksek örüntü korelasyonlarının ve nispeten küçük RMSE’lerinin bulunduğunu göstermiştir (PCC’ler 0.956–0.996; RMSE’ler air ve okyanus sıcaklığı için 0.07–0.11 °C ve özgül nem için 0.04–0.08 g kg⁻¹; Tam Ek Şekil 5; Tam Ek Tablo 1). Bu sonuçlar, üç ek modelin dahil edilmesinin zorlanan termodinamik perturbasyonların büyük ölçekli alansal özelliklerini önemli ölçüde değiştirmediğini göstermektedir, yine de perturbasyon büyüklüğünde bazı farklılıklar kalmaktadır.
Tablo 2
| CMIP6 modeli | Denek sayısı | Dikey koordinat | Belirtilen çözünürlük |
|---|---|---|---|
| ACCESS-CM2 | 3 | z* koordinatı | 250 km |
| ACCESS-ESM1-5 | 3 | z* koordinatı | 250 km |
| BCC-CSM2-MR | 3 | z koordinatı | 100 km |
| CESM2 | 3 | z koordinatı | 100 km |
| E3SM-2-0 | 5 | z* koordinatı | 100 km |
| IPSL-CM6A-LR | 10 | z* koordinatı | 250 km |
| MRI-ESM2-0 | 5 | z* koordinatı | 100 km |
Bu çalışmada kullanılan yedi CMIP6 küresel iklim modeline ilişkin bilgiler.
Bu çalışmada, MHW; günlük ortalama deniz suyu sıcaklığının (SST) karşılık gelen 90. yüzdelik dilim eşiğinden en az beş gün boyunca yüksek olduğu dönem olarak tanımlanmaktadır. 90. yüzdelik dilim eşiği, 2000–2024 yıllarını kapsayan güncel 25 yıllık referans dönemindeki GLORYS günlük ortalama SST değerlerinden hesaplanmıştır. Eşikler, 12–25 Ağustos arasındaki her takvim günü için hesaplandığından, eşik hesaplamasında kullanılan referans verileri yalnızca her referans yılında 7–30 Ağustos’u kapsamakta, tüm yılı kapsamamaktadır. Her hedef tarih için, o tarihe merkezlenen 11 günlük pencere içinde (± 5 gün) 25 referans yılının her biri için SST değerleri toplanmıştır. Böylece her günlük eşik, 275 SST değerinden (25 yıl × 11 gün) türetilmiş ve bu değerlerin 90. yüzdelik dilimi, ilgili takvim günü için eşik olarak kullanılmıştır. Eşikler GLORYS’ten, 12–25 Ağustos model simülasyonlarından türetildiği için 11 günlük pencereler analiz döneminin başında veya sonunda kesilmemiştir. Örneğin, 12 Ağustos için eşik, 7–17 Ağustos GLORYS SST değerlerinden hesaplanırken, 25 Ağustos için eşik 20–30 Ağustos SST değerlerinden hesaplanmıştır. Elde edilen günlük 90. yüzdelik dilim eşiklerine ek bir zaman düzleştirme uygulanmamıştır. 25 yıllık referans dönemi üzerinde 11 günlük hareketli pencerenin kullanılması, her günlük yüzdelik dilim eşiğini tahmin etmek için yeterli büyüklükte bir örneklem sağlamakta ve günden güne örneklem değişkenliğini azaltmaktadır. Buna göre izlenen yöntem, Hobday ve ark. (2016)’nın yüzdelik dilim temelli yaklaşımını izlemekle birlikte, onların ek iklimbilimsel düzleştirme adımını içermemektedir. 2000–2024 dönemi, güncel SST koşullarını temsil etmek ve yüzdelik dilim eşik hesaplaması ile önyazılım düzeltmesi için kullanılan CTL iklim ortalaması için tutarlı bir referans penceresi sağlamak amacıyla güncel 25 yıllık referans dönemi olarak seçilmiştir. Bu dönem, aynı zamanda grid noktası önyazılım düzeltmesi için gerekli olan CTL simülasyonlarının yürütüldüğü dönemle de örtüşmektedir. Hobday ve ark. (2016) en az 30 yıllık bir temel dönemi önermekle birlikte, bu nedenlerle 25 yıllık bir dönem benimsenmiştir.
İdeal olarak, modele özgü 90. yüzdelik dilim eşiği, aynı takvim günü ve 11 günlük merkezli pencere prosedürü kullanılarak doğrudan CTL simülasyonlarından türetilmelidir. Ancak CTL simülasyonları, üç günlük ısınma dönemi de dahil olmak üzere 2000–2024 yılları arasında her yıl için yalnızca 9–25 Ağustos tarihlerinde mevcuttur. Dolayısıyla, eşik hesaplaması için gereken tam 11 günlük pencereler analiz döneminin tamamında kullanılamaz. Örneğin, 12 Ağustos için gereken eşik, 7–17 Ağustos arasındaki SST verilerini gerektirirken, 25 Ağustos için gereken eşik 20–30 Ağustos tarihleri arasındaki verileri gerektirir. Bu nedenle, kısaltılmış veya asimetrik pencereler getirmeden, aynı prosedür kullanılarak bir CTL türevli eşik hesaplanamaz. CTL ve NAT deneylerinde MHW’leri belirlemek için, eşleşen WRF–ROMS modelinin sistematik SST saplarını dikkate almak amacıyla CTL ile GLORYS arasındaki iklimsel ortalamalı SST açısı her grid noktasında hesaplanmıştır. Ardından, modele özgü bir eşik elde etmek için GLORYS türevli 90. yüzdelik dilim eşiği, karşılık gelen iklimsel ortalamalı açı kullanılarak düzeltilmiştir. Elde edilen açı düzeltmeli eşik, MHW belirlemesi için hem CTL hem de NAT deneylerinde tutarlı bir şekilde uygulanmıştır. Bu amaçla, CTL simülasyonları 2000’den 2024’e kadar her yıl için yürütülmüştür.
MHW’lerin özellikleri MHW gün sayısı, pencere içi süre, yoğunluk ve alan yayılımı temelinde analiz edilir. MHW gün sayısı, günlük ortalama SST’nin karşılık gelen 90. yüzdelik dilim eşiğini en az beş ardışık gün aşmasıyla tanımlanan MHW olaylarına ait toplam gün sayısını ifade eder. Pencere içi süre, her MHW olayının 12–25 Ağustos analiz penceresi içinde kalan ardışık gün sayısıdır. Analiz yalnızca 12–25 Ağustos ile sınırlı olduğundan, bildirilen süre yalnızca olayın bu analiz penceresi içinde gerçekleşen kısmı temsil eder, olayın tamamının yaşam döngüsü değildir. Yoğunluk, MHW olayı sırasında karşılık gelen 90. yüzdelik dilim eşiğinin üzerinde oluşan günlük ortalama SST anomalisinin ortalaması olarak tanımlanır. Alan yayılımı, bölgedeki MHW yaşayan grid hücrelerinin bölgedeki toplam grid hücre sayısına oranının yüzdesi olarak hesaplanır.
Kore Yarımadası’nı çevreleyen başlıca denizlerdeki MHW’lerin özelliklerini analiz etmek için, Ulusal Balıkçılık Bilimler Enstitüsü tarafından yüksek su sıcaklığı uyarılarının yayımlandığı alanlara dayanarak dört bölge seçtik: Sarı Denizi (33.8–36.8°K, 125.5–126.7°D), Güney Denizi (33.9–35.25°K, 126.7–129.3°D), Doğu Denizi (Japonya Denizi) (35.25–38.6°K, 128.3–130.25°D) ve Jeju kıyı suları (33.0–33.8°K, 125.9–127.2°D) (Şekil 1).
MHW analiz dönemi, iklimsel (2000–2024) günlük ortalama SST’nin en yüksek olduğu iki haftalık dönem olarak tanımlanmış, özellikle 12–25 Ağustos’u kapsamıştır (Ekleme Şekil 6). Bu dönem, Kore Yarımadası çevresindeki iklimsel en yüksek SST dönemine karşılık gelir. NAT deneyimi, zorlanan iklimsel antropojen termodinamik sinyalin kaldırıldığı bir karşıt gerçeklik durumunu temsil ettiğinden, MHW koşulları zayıflayabilir veya bazı durumlarda oluşmayabilir. Bu nedenle MHW olayları önce CTL simülasyonlarında belirlenmiş ve termodinamik tepkilerin karşılaştırılabilir olay koşulları altında doğrudan karşılaştırılabilmesi için aynı analiz dönemi ilgili NAT simülasyonlarına tutarlı şekilde uygulanmıştır.
Bu çalışmada, nicel bölgesel kriter kullanılarak CTL simülasyonlarından dört MHW olayı (2006, 2013, 2016 ve 2024) seçilmiştir. Bir olay; 12–25 Ağustos analiz döneminde her biri için öngörülen dört deniz bölgesindeki grid hücrelerinin en az %15’i MHW kriterini karşıladığında seçilmiştir (Şekil 3; Ekleme Tablosu 2). %15 eşiği, yalnızca alan bakımından sınırlı MHW oluşumuna sahip olayları elemek amacıyla operasyonel kriter olarak benimsenmiştir. Bir hassasiyet testi, %10 eşiği kullanıldığında beş olayın (2006, 2013, 2016, 2023 ve 2024) seçildiğini; eşiğin %20’ye çıkarılması ise seçilen olay sayısını ikiye (2006 ve 2024) düşürdüğünü göstermiştir. 2023 olayı dört bölgede de %15’i aşmış olsa da, Doğu Denizi (%10,47) ve Jeju kıyı suları (%12,50) nispeten sınırlı bir alan kapsamı göstermiştir. Dolayısıyla seçilen olay sayısı, seçilen alan kapsamı eşiğine bağlıdır ve temel analiz için operasyonel kriter olarak %15 eşiği korunmuştur. Dört olay MHW oluşumu açısından CTL simülasyonlarına dayanarak seçildiğinden, sonuçlar Kore Yarımadası çevresindeki tüm MHW olaylarının ortalamasına değil, bu seçilen olayların yanıtlarına karşılık gelmektedir. MHW olayları, seçilen dört olayın tümünde NAT simülasyonlarında da dört deniz bölgesinde meydana gelmiştir; bu nedenle bu çalışmada sunulan bölgesel ortalamalar, hem CTL hem de NAT deneylerinde dört olayın (n = 4) tümüne dayanmaktadır.
Şekil 3
Sıcak su dalgaları (MHW) değerini tanımlayan değişken olan deniz yüzeyi sıcaklığı (SST) için WRF–ROMS modelinin simülasyon performansı değerlendirilir. Kore Yarımadası’nı çevreleyen ana denizlerde SST, Jeju kıyı suları ve Güney Denizi yakınlarında nispeten yüksektir. Ayrıca, Doğu Denizi ile Sarı Denizi karşılaştırıldığında, benzer enlemlerde Sarı Deniz’in Doğu Denizi’ne göre daha yüksek SST’ye sahip olduğu görülmektedir (Ek Bilgi Şekli 7). Bunun nedeni, ortalama derinliği yaklaşık 44 m olan Sarı Deniz’in sığ olması ve güneş radyasyonuyla yüzey ısınmasının nispeten hızlı gerçekleşmesidir; buna karşılık ortalama derinliği yaklaşık 1.700 m olan Doğu Denizi çok daha derindir ve dolayısıyla daha büyük bir ısı kapasitesine sahiptir (Hong ve ark., 2005; Oh ve ark., 2012; Yoon ve ark., 2018; Yoo ve ark., 2022; Yoon ve Park, 2022; Park ve Kim, 2025). Genel olarak, Kore Yarımadası’nı çevreleyen SST, CTL deneyinde aşırı tahmin edilmektedir. Sarı Deniz, Doğu Denizi, Güney Denizi ve Jeju kıyı suları için GLORYS (HYCOM) göre bölgesel ortalama yanlıklar sırasıyla −1,32 °C (−0,86 °C), −0,89 °C (−0,63 °C), −0,61 °C (−0,49 °C) ve −0,34 °C (0,04 °C) olarak hesaplanmıştır. Bu yanlıklara rağmen, model GLORYS ve HYCOM veri setleriyle karşılaştırıldığında SST’nin mekânsal-zamansal örüntülerini makul biçimde yakalamakta ve MHW analizine uygun olduğunu göstermektedir.
Benzetlenen SST’nin bölgesel performansı, Taylor diyagramları (Taylor, 2001) kullanılarak daha ileri düzeyde değerlendirilmiş ve referans veri seti olarak GLORYS ile HYCOM kullanılmıştır (
Şekil 4
). GLORYS ile değerlendirildiğinde, Doğu Denizi yüksek bir PCC (0.91), birime yakın bir NSD (1.03) ve düşük bir cRMSE (0.43) göstermiş; bu da dört bölge arasında GLORYS ile en yakın uyumu işaret etmiştir. Buna karşılık Sarı Deniz, referans noktaya göre nispeten daha büyük bir sapma sergilemiştir. HYCOM ile bağımsız değerlendirme yapıldığında, modelin Doğu Denizi’ndeki performansı GLORYS ile elde edilen performansla karşılaştırılabilir düzeydeyken, diğer üç bölge Taylor diyagramında GLORYS tabanlı değerlendirmeye göre referans noktaya daha yakındadır. Bu sonuçlar, bazı farklılıkların referans veri setine bağlı olsa da, eşleştirmeli WRF–ROMS modelinin SST’nin bölgesel alansal özelliklerini yeterince yeniden ürettiğini ve dolayısıyla çalışmadaki MHW değerlendirmesi için uygunluğunu desteklemektedir. MHW tespiti, yüzdeliklere dayalı SST eşiklerinin aşılmasına dayandığından, model performansı günlük SST dağılımının üst kuyruğu için de değerlendirilmiştir. 2000–2024 yılları arasında 12–25 Ağustos tarihleri arasındaki günlük SST’nin 75.–99. yüzdelikleri, dört deniz bölgesinde CTL, GLORYS ve HYCOM arasında karşılaştırılmıştır (
Ek Şekil 8
. Üst kuyruk sapmaları bölgelere ve yüzdeliklere göre değişmekteydi. 90. yüzdelik derecesinin yakınında, CTL Saran Denizi, Doğu Denizi ve Jeju kıyı sularında hem GLORYS hem de HYCOM’a göre soğuk sapmalar gösterirken, Güç Denizi’nde nispeten küçük bir sıcak sapma gözlemlendi. Bu sonuçlar, SST sapmasının dağılım boyunca homojen olmadığına ve dolayısıyla bu çalışmada kullanılan klimatolojik ortalamalı sapma düzeltmesinin SST dağılımının üst kuyruğundaki sapmaları tam olarak karşılayamayabileceğine işaret etmektedir. Yine de, CTL simülasyonlarının sınırlı zaman kapsama sahip olması nedeniyle, CTL kaynaklı yüzdelik eşiği aynı 11 günlük ortalamalı pencere prosedürü kullanılarak oluşturulamadığından, pratik bir yaklaşım olarak ortalamalı sapma düzeltmeli GLORYS eşiği kullanılmıştır. Ek bir duyarlılık testi olarak, ayrıca CTL ve GLORYS 90. yüzdelik derecesi SST (P90) değerleri arasındaki grid noktası farkı kullanılarak düzeltilmiş alternatif bir eşik de incelenmiştir. Bu P90 değerleri, 2000–2024 yılları arasında 12–25 Ağustos tarihleri arasındaki birleştirilmiş SST örneklerinden hesaplandığından, 11 günlük ortalamalı pencere prosedürüne dayalı takvim günü yüzdelik eşiklerini temsil etmemektedir (
Ek Tablolar 3
4
).
Şekil 4
Model performans değerlendirmesi, eşleştirilmiş WRF–ROMS modelinin çalışma alanında GLORYS’e kıyasla genel olarak deniz suyu sıcaklığını (SST) sistematik olarak düşük tahmin ettiğini gösterdi. Bu nedenle, GLORYS’ten türetilen 90. yüzdelik dilim eşiğinin simüle edilen SST’ye doğrudan uygulanması, modelin sistematik SST sapmaları nedeniyle deniz dalgası sıcaklığı (MHW) tespitini etkileyebilir. Bu sapmayı hesaba katmak için, GLORYS’ten türetilen 90. yüzdelik dilim eşiği, CTL ile GLORYS arasındaki iklimsel ortalamalı SST sapması kullanılarak her grid noktasında düzeltildi. Şekil 5, MHW’leri tespit etmek için kullanılan 90. yüzdelik dilim SST eşiklerinin alansal dağılımlarını ve bölgesel ortalamalarını göstermektedir. Her iki eşik de benzer alansal örüntüler sergilemekte; Kore Yarımadası’nın güney sularında nispeten yüksek, kuzeydeki Doğu Denizi’ne doğru ise düşük değerler gözlemlenmektedir (Şekil 5A, B). Bölgesel karşılaştırma, düzeltilmiş CTL eşiklerinin dört bölgede de GLORYS’ten türetilen eşiklerden daha düşük olduğunu, en büyük farkın Sarı Deniz’de olduğunu göstermektedir (Şekil 5C). Genel olarak, grid’e özgü eşik düzeltmesi, yüzdelik dilim temelli eşiğin alansal özelliklerini korurken, alansal olarak değişen ortalamalı SST sapmasının etkisini azaltmaktadır. Ancak, üst kuyruk değerlendirmesi model sapmasının SST dağılımı boyunca homojen olmadığını gösterdiğinden, ortalamalı sapma düzeltmesi, yüzdelik dilime bağımlı sapmanın tam bir düzeltmesi yerine pratik bir yaklaşım olarak değerlendirilmelidir.
Şekil 5
3.2 Deniz dalgası sıcaklıklarının zorlanan antropojenik bozulmaya termodinamik tepkisi
Bu bölümde, MHW’lerin zorlanan antropojenik perturbasyona termodik tepkisi PGW yaklaşımı kullanılarak incelenmektedir. İlk olarak, hava sıcaklığı, bağıl nem ve SST için antropojenik sinyaller Şekil 6‘de incelenmektedir; bu şekil, 1000 hPa’da hava sıcaklığı için ΔF¯’yi, 1000 hPa’da bağıl nem için ΔF¯’yi ve SST için latüde boyunca ΔF¯’yi göstermektedir. Burada ΔF¯, tarihsel-nat ve tarihsel-all simülasyonları arasındaki farkın bölgesel ortalamasını yansıtan, klimatolojik termodik antropojenik sinyali temsil etmektedir. 1000 hPa’da hava sıcaklığı için ΔF¯ değerleri tüm latütelerde negatiftir ve bağıl nem için olanlar, 57°N’nin kuzeyindeki yüksek latüteler hariç çoğu bölgede negatiftir; bu da tarihsel-all durumunun tarihsel-nat durumundan daha sıcak ve daha nemli olduğunu göstermektedir (Şekil 6A, B). SST için ΔF¯ değerleri, 38–46°N aralığı hariç çoğu latüde kuşağında negatiftir ve bu da pozitif bir antropojenik termodik ısınma sinyalini işaret etmektedir (Şekil 6C). Bu sonuçlar, zorlanan antropojenik termodik sinyalin, Kore Yarımadası’nın bulunduğu orta latüde bölgesinde daha yüksek hava sıcaklığı ve bağıl nemle ilişkili olduğunu göstermektedir; oysa bölgesel ortalamalı SST sinyalinin 38–46°N içinde zayıf kaldığını belirtmektedir. Ayrıca, bağıl nemin artışı orta latütelerde (34–43°N) daha belirgindir, hava sıcaklığı ve SST’deki artış ise antropojenik zorlama altında daha yüksek ve daha düşük latütelere doğru daha açıkça görülmektedir. Antropojenik zorlamaya yönelik model yanıtlarındaki farklar nedeniyle (Ekleme Şekil 4), orta latütelerdeki zıt ΔF örüntüleri birbirini nötrleştirerek bu bölgede nispeten zayıf bir sinyale yol açmaktadır.
Şekil 6
Zorlanan antropojenik termodik pertasyona SST tepkisi, CTL ve NAT deneylerinin karşılaştırılmasıyla incelenmektedir. Analiz alanının çoğu kısmında, CTL deneyinde NAT deneyine kıyasla SST daha yüksektir (Ekleme Şekil 9)
). Dört MHW olayı üzerinde ortalaması alınan Sıcaklık Analiz Alanı için 0.33 °C ve Kore Yarımadası’nı çevreleyen bölge için 0.50 °C olup, bu durum zorlanan antropojenik termodik bozulumaya pozitif bir deniz suyu sıcaklığı tepkisini göstermektedir. Kore Yarımadası’nı çevreleyen ortalamalı ensemble-mean SST bozuluması zayıf olduğundan (
Ek Figure 4
), bu SST tepkisi yalnızca zorlanan okyanus sıcaklık bozumasını değil, aynı zamanda yüzey ısı akışlarındaki değişimler dahil olmak üzere zorlanan atmosferik sıcaklık ve nem bozulmalarına ilişkin eşlenmiş tepkiyi de yansıtmaktadır. Bu fark, Kore Yarımadası’nı çevreleyen büyük denizlerde özellikle belirgindir. Bu bölgeleri ayrıntılı olarak incelemek için, Kore Yarımadası’nı çevreleyen her büyük deniz bölgesi için ortalamalı günlük ortalamalı SST’nin dört MHW olayı üzerinden bileşimlenmiş bir kutu grafiğini sunmaktayız (
Figure 7
). CTL deneyinde, SST’nin medyan ve maksimum değerleri Jeju kıyı sularında en yüksek (Doğal Denizde en düşük) düzeydedir. SST dağılımının aralığı Sarı Denizde en büyük, Güç Denizinde en küçüktür. NAT deneyi bu bölgesel SST özelliklerini korurken, kutu grafiklerindeki tüm istatistiksel değerler (minimum, 25. yüzde, medyan, 75. yüzde ve maksimum) CTL deneyindekilerden düşük veya eşittir (
Table 3
). Medyan değerlere dayanarak, CTL ve NAT deneyleri arasındaki günlük ortalamalı SST farkları, Kore Yarımadası’nı çevreleyen büyük denizlerde yaklaşık 0.30 ile 0.83 °C arasında değişmektedir. Sarı Deniz çoğu durumda büyük farklar göstermektedir (
Ek Figure 9
. İki deney arasındaki SST farkı sayısal olarak küçük görünse de, yaklaşık 1 °C’lik bir SST artışı deniz ekosistemleri üzerinde önemli etkiler yaratabilir ve Sıcak Su Dalgaları olaylarını şiddetlendirebilir ya da sürebilir (Ashton ve ark., 2017; Lotze ve ark., 2019; Kim ve Kim, 2023; Ceong ve Kwon, 2025; Marcos ve ark., 2025). Genel olarak, CTL simülasyonları Kore Yarımadası çevresindeki 12–25 Ağustos analiz döneminde NAT simülasyonlarından yaklaşık 0.50 °C daha sıcaktır; ortanca fark en büyük Sarı Denizde gözlemlenmiştir (0.83 °C;
Tablo 3
). SST tepkisinin büyüklüğü Sıc Su Dalgaları olaylarına ve bölgelere göre değişmektedir; bu durum, uygulanan antropojenik termodik bozuma verilen tepkinin olayın zamanlamasına ve bölge özelliklerine bağlı olabileceğini düşündürmektedir.
Şekil 7
Tablo 3
| İstatistik | Sarı Deniz | Güney Deniz | Doğu Deniz | Jeju kıyı suları |
|---|---|---|---|---|
| Minimum | 1.05 | 0.86 | 0.48 | 0.78 |
| 25. yüzde | 1.02 | 0.68 | 0.50 | 0.67 |
| Ortanca | 0.83 | 0.73 | 0.30 | 0.58 |
| 75. yüzde | 0.46 | 0.06 | 0.44 | 0.30 |
| Maksimum | 0.18 | 0.00 | 0.24 | 0.18 |
CTL ve NAT deneyleri arasındaki günlük ortalama deniz yüzey sıcaklığı kutu grafiği istatistiklerinin (minimum, 25. yüzde, ortanca, 75. yüzde ve maksimum) Kore Yarımadası çevresindeki her bir büyük deniz için dört olay üzerinde ortalamasının farkı (birim: °C).
Olay sayısı, yoğunluk, pencere içi süre ve alan yayılımı da dahil olmak üzere Sıc Su Dalgaları özelliklerinin uygulanan antropojenik termodik bozuma verdiği tepkiler incelenmektedir.
Şekil 8
Şekil 9
12–25 Ağustos analiz döneminde MHW gün sayısı ve MHW’lerin ortal yoğunluğunun alan dağılımlarını sunmaktadır. CTL deneyine göre MHW’ler özellikle 2016 yılında Doğa Denizi’nde belirginleşmiştir. 2006 ve 2013 yıllarında MHW’ler bölgenin çoğunda görülmüş ancak Doğa Denizi’nde nispeten sınırlı kalmıştır; 2024 yılında ise MHW’ler Kore Yarımcası etrafındaki başlıca denizlerin tamamında geniş bir alanı etkilemiştir. 2006 ve 2013 yıllarında daha fazla MHW günü başlıca Jeju kıyı sularında gözlemlenirken, daha yüksek MHW yoğunluğu Sarı Deniz’de ortaya çıkmıştır. 2024 olayında MHW gün sayısı tüm bölgelerde 13 günü aşacak kadar yüksek olurken, MHW yoğunluğu Sarı Deniz’de yaklaşık 1,0–1,5 °C, Güç Denizinde 0,5–1,0 °C ve Doğa Denizi’nde 1,5 °C’nin üzerinde olmuştur. Her olaya ait bu alan dağılımı özellikleri NAT deneyinde de benzer şekilde gözlemlenmekte, ancak MHW gün sayısı ve yoğunluğu genel olarak CTL deneyine göre daha düşüktür. MHW’lerin görüldüğü çoğu bölgede hem MHW gün sayısı hem de MHW yoğunluğu farkları görülmektedir. Özellikle CTL/NAT oranı, CTL koşulları altında MHW özelliklerinin göreli artışını daha belirgin şekilde ortaya koymaktadır. 2006, 2013 ve 2024 olaylarında geniş alanlarda 1’den büyük oranlar bulunmuş; bu da MHW gün sayısı ve MHW yoğunluğunun NAT’a göre artış gösterdiğini göstermektedir. Buna ek olarak, birkaç bölge “Genişleme” olarak sınıflandırılmıştır; burada MHW’ler CTL altında görülmüş ancak NAT’ta mevcut değildir ve bu da CTL koşulları altında MHW oluşumunun alan bakımından genişlediğini göstermektedir. Genel olarak oran dağılımları, NAT’a göre CTL deneyinin yalnızca daha fazla MHW günü ve daha yüksek yoğunluk değil, aynı zamanda birkaç olayda daha geniş bir MHW oluşum alanı da sergilediğini düşündürmektedir. Nicel olarak, dört olay ortalaması alındığında CTL deneyi, Kore Yarımcası etrafındaki başlıca denizlerde NAT deneyine göre yaklaşık 1,17–2,10 daha fazla MHW günü göstermekte ve yoğunluk yaklaşık 0,15–0,18 °C daha yüksektir (
Tablolar 4
5
). Pozitif CTL–NAT farkları baskın olsa da, bazı durumlarda ve bölgelerde olumsuz ya da neredeyse nötr yanıtlar gözlemlendi (örneğin, 2006 yılında Güney Denizi ve Doğan Denizi’ndeki MHW gün sayısı ile 2024 yılında Jeju kıyı sularındaki yoğunluk;
Tablolar 4
5
), yanıtın ne mekânsal ne de zamansal açıdan homojen olduğunu göstermektedir. Genel olarak, CTL’deki daha yüksek SST çoğu durumda ve Korean Yarımadası çevresindeki bölgelerde daha fazla MHW gün sayısı, daha yüksek yoğunluk ve MHW oluşumunun daha geniş mekânsal yayılımıyla eşlik etti; ancak yanıtın büyüklüğü ve işareti duruma ve bölgeye göre değişti. Bir duyarlılık testi olarak, MHW metrikleri P90-önyayma düzeltimli eşik kullanılarak yeniden hesaplandı. Bazı duruma özgü farklar bulunmasına rağmen, dört durum ortalamasındaki CTL–NAT farkları dört bölgede de pozitif kaldı ve MHW gün sayısı için 0,99–2,05 gün, MHW yoğunluğu için 0,11–0,21 °C arasında değişti (
Ekleme Tabloları 3
4
). Bu aralıklar, önyayma düzeltimli ortalama eşik kullanılarak elde edilenlerle karşılaştırılabilir düzeydeydi (sırasıyla 1,17–2,10 gün ve 0,15–0,18 °C).
Şekil 8
Şekil 9
Tablo 4
| Yıl | Korean Yarımadası | Sarı Deniz | Güney Denizi | Doğan Denizi (Japonya Denizi) | Jeju kıyı suları |
|---|---|---|---|---|---|
| 2006 | 0,17 | 0,04 | −0,12 | −0,18 | 0,94 |
| 2013 | 2,42 | 1,78 | 4,58 | 1,08 | 2,24 |
| 2016 | 1,18 | 1,44 | 0,98 | 2,29 | 0,00 |
| 2024 | 2,29 | 2,40 | 2,97 | 1,50 | 2,28 |
| Ort. | 1,51 | 1,41 | 2,10 | 1,17 | 1,36 |
Korean Yarımadası çevresindeki her önemli deniz için CTL ve NAT deneyleri arasındaki deniz sıcak dalgası günleri sayısındaki fark, 12–25 Ağustos analiz dönemi üzerinden ortalamalı (birim: gün).
Tablo 5
| Year | Korean Peninsula | Yellow Sea | South Sea | East Sea (Sea of Japan) | Jeju coastal waters |
|---|---|---|---|---|---|
| 2006 | 0.18 | 0.14 | 0.01 | 0.16 | 0.39 |
| 2013 | 0.25 | 0.16 | 0.35 | 0.20 | 0.30 |
| 2016 | 0.16 | 0.13 | 0.17 | 0.20 | 0.12 |
| 2024 | 0.08 | 0.22 | 0.09 | 0.15 | −0.12 |
| Ave | 0.17 | 0.16 | 0.15 | 0.18 | 0.17 |
12–25 Ağustos analiz dönemi boyunca ortalaması alınmış, Kore Yarımadası çevresindeki her büyük deniz için CTL ve NAT deneyleri arasındaki deniz sıcak dalgası yoğunluğu farkı (birim: °C).
Bu bağlamda, MHW’nin mekânsal yayılımının uygulanan antropojen termodik bozuma verdiği tepki nicel olarak değerlendirilmektedir.
Şekil 10
Genel olarak, çoğu durum ve bölgede mekansal yayılımın CTL deneyinde NAT deneyine göre daha büyük olduğu, bu nedenle uygulanan termodik perturbasyonun yalnızca daha güçlü MHW özellikleriyle değil, aynı zamanda MHW’lar tarafından etkilenen daha geniş bir alanla da ilişkili olduğu görülmektedir. Bu genişlemenin büyüklüğü durumlar ve deniz bölgeleri arasında belirgin biçimde değişmektedir. 2006 yılında en büyük artış Jeju kıyı sularında görülmüş, CTL ile NAT arasındaki mekansal yayılım farkı 53,1 puan artmış, bunu 20,7 puanlık artışla Güney Denizi izlemiştir. Sarı Denizi ve Doğu Denizi’nde ise daha küçük artışlar, sırasıyla 2,8 ve 6,6 puan farklarla kaydedilmiştir. Benzer bir örüntü 2013 yılında da gözlemlenmiş; en büyük artışlar Jeju kıyı sularında ve Güney Denizi’nde sırasıyla 37,5 ve 34,6 puan olarak gerçekleşirken, Sarı Denizi ve Doğu Denizi’ndeki artışlar 3,3 ve 10,5 puanla nispeten mütevazı kalmıştır. 2016 yılında mekansal yayılımdaki CTL–NAT farkı özellikle Doğu Denizi’nde belirginleşmiş, CTL deneyı NAT’a göre 34,9 puanlık bir artış göstermiştir. Sarı Denizi ve Güney Denizi de yaklaşık 14 puanlık artışlar gösterirken, Jeju kıyı sularındaki mekansal yayılım 12,5 puan artmıştır. 2024 olayı, tüm dört deniz bölgesinde CTL deneyinde mekansal yayılımın bölgenin tamamına yaklaşmasıyla en yaygın MHW oluşumunu yansıtmıştır. Yine de CTL deneyı, sırasıyla 6,1, 19,0 ve 10,5 puanlık artışlarla Sarı Denizi, Güney Denizi ve Doğu Denizi’nde NAT’a göre daha büyük mekansal yayılım göstermiştir. Jeju kıyı sularında her iki deneyde de mekansal yayılım bölgenin tamamına ulaştığından CTL ve NAT arasında çok az bir fark kalmıştır. Genel olarak, MHW mekansal yayılımındaki artış durumlar ve bölgelere göre değişmiş; NAT deneyinde MHW oluşumunun sınırlı olduğu ancak CTL deneyinde ek alanların MHW koşullarını sağladığı durumlarda mekansal genişleme özellikle belirginleşmiştir.
Şekil 10
Son olarak, pencere içi Sıcak Deniz Dalgası (SDD) süresinin insan kaynaklı termal bozuma yanıtını inceliyoruz. Şekil 11, Korean Yarımadası’nı çevreleyen başlıca denizlerdeki pencere içi SDD süresinin ortalamasını göstermektedir. 2006 yılında iki deney arasındaki farklar genellikle küçüktü. Sarı Denizde neredeyse fark bulunmazken, Güney Denizi ve Doğu Denizi’nde SDD süresi CTL deneyinde NAT deneyine göre yaklaşık 0,3 gün daha kısaydı. Buna karşılık, Jeju kıyı sularında SDD süresi yaklaşık 0,5 gün daha uzundu. Dolayısıyla 2006 yılında pencere içi sürede tutarlı bir CTL–NAT farkı belirgin değildi ve yanıt bölgelere göre değişiyordu. 2013 yılında SDD süresi, dört bölgede de CTL deneyinde NAT deneyine göre daha uzundu. En büyük artış Güney Denizi’nde yaklaşık 2,2 gün olarak kaydedilirken, bunu Sarı Deniz (1,6 gün), Jeju kıyı suları (1,4 gün) ve Doğu Deniz (0,9 gün) izledi. Bu durum, söz konusu durumda Korean Yarımadası’nı çevreleyen başlıca tüm denizlerde pencere içi SDD süresinin CTL’de NAT’e göre tutarlı biçimde daha uzun olduğunu göstermektedir. 2016 yılında, SDD’lerin çoğunlukla görüldüğü Doğu Deniz’inde SDD süresi CTL deneyinde NAT deneyine göre yaklaşık 1,0 gün daha uzundu. 2024 yılında, 2013 yılında olduğu gibi, SDD süresi tüm bölgelerde CTL deneyinde daha uzundu. En büyük artış Güney Denizi’nde yaklaşık 2,9 gün olarak bulunurken, Sarı Deniz ile Jeju kıyı sularında yaklaşık 1,9 gün, Doğu Deniz’inde ise yaklaşık 0,7 gün artış gözlemlendi. Ayrıca 2024 vakası, 12–25 Ağustos analiz dönemindeki dört seçili vaka arasında en uzun pencere içi SDD süresi ve en yüksek SDD şiddeti gösterdi. Genel olarak, CTL–NAT farkları pencere içi SDD süresinde vakalara ve bölgelere göre değişmekle birlikte, pencere içi süre genellikle SDD koşullarının belirgin olduğu bölgelerde CTL’de NAT’e göre daha uzun eğilimindeydi.
Şekil 11
4 Sonuç
Bu çalışma, Kore Yarımadası çevresinde seçilen dört MHW olayının, WRF ve ROMS bölgesel eşleşik modelleme sistemi kullanılarak zorlanan klimatolojik antropojenik bir bozuma karşı belirleyici termodinamik tepkilerini değerlendirmiştir. Gerçek durumu temsil eden CTL deneyi, ilk ve sınır koşulları olarak yeniden analiz verileri kullanılarak yürütülürken, NAT deneyi yeniden analize dayalı ilk ve sınır koşullarından zorlanan klimatolojik antropojenik termodinamik sinyalin çıkarıldığı karşıtöykün bir durumu temsil etmiştir. PGW çerçevesi, yan sınırlarda gözlemlenen büyük ölçekli dolaşımı korurken yalnızca atmosferik ve okyanusilk ilk ve sınır koşullarının termodinamik bileşenlerini değiştirir. Bu nedenle bu çalışmada nicelendirilen CTL–NAT farkları, toplam antropojenik katkıdan ziyade zorlanan bozuma karşı belirleyici termodinamik tepkileri temsil etmektedir.
Öncelikle, WRF ve ROMS bölgesel eşleşik modellerinin günlük ortalamalı SST simülasyon performansı GLORYS ve HYCOM verileri temelinde değerlendirilmiştir. Analiz alanında modeller, enlem artışıyla genel bir SST azalması, Jeju kıyı suları ve Güney Denizi’nde nispeten daha yüksek SST değerleri ve benzer enlemlerde Sarı Deniz’in Doğan Deniz’e göre daha yüksek SST değerlerine sahip olması dahil olmak üzere SST’nin mekânsal özelliklerini makul biçimde yeniden üretmiştir. Genel bir soğuk yanlılığı gözlemlenmiştir. Bölgesel ortalama yanlıklar GLORYS’e göre −1,32 ile −0,34 °C arasında, HYCOM’a göre ise −0,86 ile 0,04 °C arasında değişmiştir. Taylor diyagramı analizi, modelin SST’nin bölgesel mekânsal özelliklerini makul biçimde yeniden ürettiğini gösterirken, üst kuyruk değerlendirmesi 90. yüzdelik dilim etrafında bölgeye bağlı yanlıkları ortaya koymuştur. Mevcut CTL simülasyonları, tutarlı bir CTL tabanlı yüzdelik dilim eşiği türetmek için gereken 11 günlük merkezlenmiş pencerelerin tamamını kapsamadığından, GLORYS kaynaklı eşik, CTL ile GLORYS arasındaki klimatolojik ortalama SST yanlılığı kullanılarak düzeltilmiştir. Bu ortalama-yanlılık düzeltmesi pratik bir yaklaşımı temsil eder ve artık kalan yüzdelik dilime bağlı yanlıklar mevcut analizin bir sınırlamasını oluşturmaktadır.
CTL ve NAT deneyimleri arasındaki karşılaştırma, uygulanan antropojenik termodik perturbasyonun, analiz alanının çoğu daha yüksek deniz suyu sıcaklıkları (SST) ile ilişkili olduğunu gösterdi; Kore Yarımadası’nı çevreleyen büyük denizlerde günlük median SST farkları yaklaşık 0,30–0,83 °C düzeyindeydi. Buna karşılık, dört olay üzerinde ortalamaya alındığında, 12–25 Ağustos analiz döneminde MHW gün sayısı CTL’de yaklaşık 1,17–2,10 gün daha fazla, yoğunluk ise yaklaşık 0,15–0,18 °C daha yüksekti. Ayrıca, MHW’nin etkilediği alanlar yaklaşık 6,58–25,78 yüzde puanı genişleme eğilimindeydi (Ek Tablo 5) ve Kore Yarımadası çevresinde pencere içi MHW süresi genellikle CTL’de daha uzundu; ancak tepkinin büyüklüğü bölge ve olaya göre değişti.
MHW’lerin uygulanan perturbasyona tepkisi olaydan olaya değişmiş olabilir; bu, atmosferik koşullar, bölgesel özellikler ve olayların zamanlaması ile süresi gibi faktörlerin birleşimine bağlanabilir. Bu çalışma, ortalamaya alındığında, seçilen MHW olaylarının, Kore Yarımadası’nı çevreleyen büyük deniz bölgelerinde CTL altında NAT’a göre SST’de, MHW gün sayısında, MHW yoğunluğunda, pencere içi sürede ve alan yayılımında artış gösterdiğini öne sürüyor. Buna göre sonuçlar, olumsuz veya neredeyse nötr tepkilerin bazı olaylar ve bölgelerde gözlemlenmiş olması rağmen, uygulanan antropojenik termodik perturbasyonun seçilen olaylarda daha şiddetli MHW koşulları ile ilişkili olduğunu gösteriyor.
Mevut çalışma, dört seçilen MHW olayına dayanıyor ve geleceğe dönük sosyoekonomik ya da ekolojik etkileri doğrudan değerlendirmiyor; ancak sonuçlar, ısınan bir iklim altında MHW ile ilgili risklerin değerlendirilirken antropojenik etkilerin dikkate alınmasının önemini vurguluyor.
MHW koşullarının güçlenmesiyle ilişkili fiziksel süreçleri daha yakından incelemek için, 2013 olayı 12-18 Ağustos dönemi için bir okyanus sıcaklık bütçesi kullanılarak analiz edildi; bu dönemde MHW’ler Sarı Denizde ve Jeju kıyı sularında eşzamanlı olarak yaşandı (Ek Figure 10). Tespit edilen terimler arasında, CTL–NAT ısınma sinyali yatay adveksiyon ve yüzey zorlamasındaki değişimlerle en yakın ilişkiye sahipti; diğil adveksiyon ise daha zayıf ve daha yerel katkılar gösterdi (Ek Figure 11). Yüzey ısı bütçesi analizi, kısa dalga radyasyonundaki ve gizli ısı akışındaki değişimlerin özellikle önemli olduğunu ortaya koydu (Figure 12). Sarı Denizde ve Jeju kıyı sularında, artan alçalan kısa dalga ve uzun dalga radyasyonu ile azalan gizli ısı kaybı, okyanus ısısının korunmasını teşvik ederek SST ısınması için uygun koşullar yarattı. Bu fiziksel süreçler ve bölgesel yanıtlar, analiz edilen 2013 olayına özgüdür ve diğer seçilen MHW olaylarına genellenmemelidir.
Figure 12
Sıcaklık bütçesi analizi, MHW koşullarındaki CTL–NAT farklarıyla ilişkili fiziksel süreçlere dair içgörü sağlasa da, tamamlanmış bir bütçe oluşturmaz çünkü yatay difüzyon ve diğil karışım açıkça niceliklendirilmedi. Ölçeklendirme analizi, yatay difüzyon teriminin yaklaşık 10⁻³–10⁻² °C gün⁻¹ olduğunu, yatay adveksiyon, diğil adveksiyon ve yüzay zorlama terimlerinden bir büyüklük mertebesi kadar küçük olduğunu; bunların ise 10⁻²–10⁻¹ °C gün⁻¹ mertebesinde olduğunu gösterdi (Ek Tablo 6
Bununla birlikte, bu ölçeklendirme analizi her terimin mutlak büyüklüğünü değerlendirirken, CTL–NAT farkını değil. Bu nedenle, yatay difüzyonun nispeten küçük bir katkıda bulunması beklenmesine rağmen, CTL–NAT farkına katkısı açıkça nicelendirilmemiştir. Öte yandan, tahmin edilen dikey karışım terimi, başlıca teşhis edilen terimlerle aynı büyüklük mertubesindeydi. Tayfunların güçlü okyanus üstü dikey karışımı tetikleyebileceğinden, KMA tarafından sağlanan tarihsel tayfun yollarını daha ayrıntılı inceledik. Mekanistik analiz döneminde hiçbir tayfun merkezi hedef deniz bölgelerinden doğrudan geçmedi. Burada, tayfun oluşumu, analiz döneminde WRF–ROMS simülasyon alanı içinde bir tayfun merkezinin varlığını; doğrudan tayfun geçişi ise bir tayfun merkezi yolunun dört hedef deniz bölgesinden birinden geçmesini ifade etmektedir. Bu nedenle, dikey karışımın katkısı hariç tutulamasa da, güçlü tayfun kaynaklı dikey karışımın muhtemelen sınırlı kaldığı söylenebilir. Buna göre, teşhis edilen sıcaklık bütünü terimlerinin göreli önemi dikkatli yorumlanmalıdır. Seçilen olaylarda broader model alanında başka yerlerde tayfonlar bulunmasına rağmen, 2013 mekanistik analiz döneminde hedef deniz bölgeleri üzerinde doğrudan bir typhoon geçişinin olmaması, bu olayı tropikal siklonlardan doğrudan etkilenen MHW olaylarından ayırmaktadır. Böyle olaylarda güçlü rüzgarlar, artmış dikey karışım ve yükselme (upwelling) okyanus üstü termal yapıyı önemli ölçüde değiştirebilir. Bu nedenle, 2013 olayı için belirlenen mekanizmaların diğer olaylara, özellikle tropalik siklonlardan doğrudan etkilenenlere uygulanabilir olup olmadığını belirlemek için daha kapsamlı bir sıcaklık bütünü ve ek MHW olayları kullanan daha ayrıntılı analizlere ihtiyaç vardır.
Birkaç sınırlama daha kabul edilmelidir. Aynı 1985–2014 iklimsel perturbasyon, 2024 vakasını da içeren seçilen tüm olaylara uygulandı. Farklı ortalamalama dönemleriyle yapılan duyarlılık analizleri, Kore Yarımadası’nı çevreleyen enlemlerde genel olarak benzer termodinamik perturbasyonlar gösterdi.
Ek Figure 12
Bununla birlikte, bu karşılaştırma, uygulanan perturbasyonun her olay yılının gerçek antropojenik ısınma düzeyini temsil ettiği anlamına gelmez. Aksine, deneyler ortak bir klimatolojik termodinamik perturbation uygular ve dolayısıyla seçilen olayların bu ortak perturbasyona gösterdiği deterministik tepkiyi, her bireysel olayla ilişkili yıla özgü zorlanmış tepki yerine değerlendirir. Bu çalışma, dört seçilen MHW olayı için deterministik bir termodinamik hassasiyet değerlendirmesi gerçekleştirmiştir ve bu da MHW özelliklerindeki uzun vadeli eğilimler ve değişkenlik değerlendirmesini sınırlar. Dört olayın CTL simülasyonlarında MHW oluşumuna dayanarak seçilmesi nedeniyle analiz, gerçek simülasyonlar koşulludur. Bu nedenle burada sunulan bulgular, Kore Yarımadası çevresindeki tüm deniz ısısı dalgaları olaylarına uygulanan sonuçlar olarak değil, bu seçilen CTL-koşullu vakaların uygulanan antropojenik perturbasyona gösterdiği olaya özgü termodinamik tepkiler olarak yorumlanmalıdır. Ayrıca simülasyonlar ve MHW analizleri, ortak olan 12–25 Ağustos analiz dönemiyle sınırlıdır. Bu nedenle sonuçlar, bu sınırlı döneme ait MHW koşullarını temsil eder ve Kore Yarımadası çevresindeki yaz MHW’lerinin tamamını karakterize ettiği şeklinde yorumlanmamalıdır. Bu sınırlı analiz penceresi, bireysel MHW olaylarının tam yaşam döngüsünün ve süresinin değerlendirmesini de sınırlar. Buna ek olarak, ısınma hassasiyet testi yalnızca 2024 olayıyla sınırlıdır ve CTL–NAT farklarının ısınma uzunluğuna hassasiyeti incelenmemiştir. Deniz modeli konfigürasyonuyla ilişkili birkaç sınırlama dikkate alınmalıdır. Yaklaşık 12 km’lik yatay çözünürlüğe sahip ROMS, kıyı cepheleri, gel-git karışımı, ada arkaları, dar kıyı akıntıları ve yerelleşmiş yukarı sürüklenme dahil olmak üzere ince ölçekli kıyı süreçlerini tam olarak çözemeyebilir. Ayrıca, mevcut modeli konfigürasyonda nehir deşarjı yer almamaktadır, bu da özellikle tatlı su girişinden etkilenen bölgelerde kıyı tuzluluğunun, tabakalanmanın ve buna ilişkili termal yapıların modellenmesini etkileyebilir. Bu nedenle bölgesel sonuçlar
öncelikle, bölgesel ölçekte uygulanan antropojenik bozuma karşı MHW’lerin termodik tepkisi olarak, bireysel ince ölçekli kıyı süreçlerindeki değişimlerin nicel bir temsili olarak değil.
Sıradaki adım olarak, gelecekteki çalışmalar, Coordinated Regional Climate Downscaling Experiment (CORDEX)’den alınan yüksek çözünürlüklü bölgesel iklim projeksiyonlarını kullanarak analizi çok on yıllıklı dönemlere genişletecektir. Bu yaklaşım, farklı iklim senaryoları altında MHW gün sayısı, MHW süresi, yoğunluğu ve alansal dağılımındaki uzun vadeli değişimlerin daha sistematik bir biçimde değerlendirilmesini sağlayarak, Korean Yarımadası çevresindeki gelecekteki gelişimlerine dair daha kapsamlı bir anlayış sunacaktır. Gelecekteki çalışmalar ayrıca yüksek çözünürlüklü okyanus modellerini kullanmalı, nehir deşarjını dahil etmeli ve karışım tabakası derinliği, yüzeyin altındaki sıcaklık, yüzey ısı akıları ve başlıca bölgesel dolaşım özellikleri gibi deniz ısısı yüzeyi sıcaklığı (SST) ötesinde daha kapsamlı model doğrulaması yapmalıdır. Böyle değerlendirmeler, modelin kıyı MHW’lerinin oluşumu, sürmesi ve sonlanmasıyla ilişkili fiziksel süreçleri temsil etme yeteneğini daha iyi değerlendirmeye yardımcı olacaktır.
Açıklamalar
Veri erişilebilirliği açıklaması
Bu makalenin sonuçlarını destekleyen ham veriler, authors tarafından gereksiz bir şart koymadan sağlanacaktır.
Yazar katkıları
Y-HK: Yazım – ilk taslak, Biçimsel analiz, Araştırma, Yazılım, Doğrulama, Veri düzenleme, Kavramsal çerçeve, Görselleştirme, Metodoloji. WC: Metodoloji, Doğrulama, Yazım – inceleme ve düzenleme, Araştırma, Biçimsel analiz. TKa: Veri düzenleme, Araştırma, Doğrulama, Yazım – inceleme ve düzenleme. JP: Veri düzenleme, Yazım – inceleme ve düzenleme, Doğrulama, Araştırma. CP: Biçimsel analiz, Araştırma, Doğrulama, Yazım – inceleme ve düzenleme. TKi: Biçimsel analiz, Araştırma, Metodoloji, Yazım – inceleme ve düzenleme. D-HC: Metodoloji, Görselleştirme, Yönetim, Kavramsal çerçeve, Proje yönetimi, Yazım – inceleme ve düzenleme, Finansman edinme, Kaynaklar, Biçimsel analiz. S-YJ: Yazım – inceleme ve düzenleme, Doğrulama. S-KM: Yazım – inceleme ve düzenleme, Doğrulama.
Finansman
Sorumlu yazarlar, bu çalışma ve/veya yayımı için finansal destek alındığını beyan etmiştir. Bu araştırma, Kore Okyanuslar ve Balıkçılık Bakanlığı (20190344) tarafından finansman sağlanan “Kore Yarımhasarı Çevresinde Deniz Sıcaklık Dalgaları Üzerine Araştırma ve Tahmin Sistemi Geliştirilmesi” başlıklı projenin bir parçası olup, aynı zamanda Kore Meteoroloji İdaresi Araştırma ve Gelişim Programı kapsamında RS-2025-02309285 numaralı hibe ile desteklenmiştir.
Çıkar çatışması
Sorumlu yazarlar, bu çalışmanın ticari veya finansal nitelikte, olası bir çıkar çatışması olarak değerlendirilebilecek herhangi bir ilişki olmadan yürütüldüğünü beyan etmiştir.
Üretken yapay zeka beyanı
Sorumlu yazarlar, bu el yazmasının oluşturulmasında üretken yapay zekanın kullanılmadığını beyan etmiştir.
Bu makaledeki figürlerle birlikte sağlanan alternatif metinler (alt text), Frontiers tarafından yapay zeka desteğiyle oluşturulmuş olup, mümkün olduğunca yazarların incelemesini de içeren makul çabalarla doğruluğunun sağlanması için gerekli tüm adımlar atılmıştır. Herhangi bir sorun tespit etmeniz durumunda lütfen bizimle iletişime geçin.
Yayıncının notu
Bu makalede ifade edilen tüm görüşler yalnızca yazarların görüşleridir ve bağlı oldukları kuruluşların, yayıncının, editörlerin veya hakemlerin görüşlerini zorunlu olarak yansıtmaz. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisinin yapabileceği herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya desteklenmez.
Ekleme materyali
Bu makalenin Ekleme Materyali çevrimiçi olarak şu adreste bulunabilir: https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fmars.2026.1932600/full#supplementary-material
-
(2025).
Arktik Deniz Yollarının Çağına Büyük Bir İleri Adım: Halk Ekonomisinin Canlandırılması ve Kore’de Dengeli Büyüme (
Denizcilik ve Balıkçılık Bakanlığı, Kore Cumhuriyeti). Çerezimsiz olarak şu adreste mevcuttur: https://www.mof.go.kr/doc/ko/selectDoc.do?bbsSeq=10&docSeq=64262&menuSeq=971&utm (Erişim Tarihi: 13 Aralık 2025).- Google Scholar
- Makalede referansı görüntüle
-
Ashton G. V. Morley S. A. Barnes D. K. A. Clark M. S. Peck L. S. (2017).
1 °C ısınma, Antarktika’nın sığ denizlerinde tür ve topluluk düzeyinde tepkiler yaratır. Curr. Biol.27, 2698–2705. doi: 10.1016/j.cub.2017.07.048- Pubmed Özeti
- CrossRef
- Google Scholar
- Makalede referansı görüntüle
-
Bindoff N. L. Cheung W. W. L. Kairo J. G. Aristegui J. Guinder V. A. Hallberg R. ve ark. (2019). “Değişen okyanus, deniz ekosistemleri ve buna bağlı topluluklar,” Değişen İklimde Okyanus ve Kriyosfer Üzerine IPCC Özel Raporu içinde. Eds. Pörtner H.-O. Roberts D. C. Masson-Delmotte V. Zhai P. Tignor M. Poloczanska E. (Cambridge University Press, Cambridge, UK ve New York, NY, USA), 447–587. doi: 10.1017/9781009157964.007
- CrossRef
- Google Scholar
- Makalede referansı görüntüle
-
Kwon, I. (2025). Kore sularında deniz suyu sıcaklığı eşik noktaları boyunca deniz türlerinin yakalama bileşimindeki zamansal-uzamsal değişimler. Animals 15, 1212. doi: 10.3390/ani15091212
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- Makalede referansı görüntüle
-
Chassignet, E. P., Hurlburt, H. E., Smedstad, O. M., Halliwell, G. R., Hogan, P. J., Wallcraft, A. J. ve ark. (2007). HYCOM (Hibrid Koordinatlı Deniz Modeli) veri eşleştirme sistemi. J. Mar. Syst. 65, 60–83. doi: 10.1016/j.jmarsys.2005.09.016
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- Makalede referansı görüntüle
-
Choi, W., Bang, M., Joh, Y., Ham, Y.-G., Kang, N., Jang, C. J. (2022). Doğu Asya kıyı denizlerindeki deniz dalgaları: Bölgesel ve mevsimsel farklar ve mekanizmaları. Remote Sens. 14, 3522. doi: 10.3390/rs14153522
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- Makalede referansı görüntüle
-
Choi, Y., Park, Y., Choi, M., Jung, K. T., Kim, K. O. (2021). Sarı Denizi için ince ızgaralı gelgit-dalga-deniz sirkülasyonu eşleştirilmiş modeli: Sıcaklık dağılımlarının yeniden üretilmesinde türbülans kapatma şemalarının karşılaştırılması. J. Mar. Sci. Eng. 9, 1460. doi: 10.3390/jmse9121460
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- Makalede referansı görüntüle
-
Collins, M., Sutherland, M., Bouwer, L., Cheong, S.-M., Frölicher, T., Jacot Des Combes, H. ve ark. (2019). “Ekstrem olaylar, ani değişimler ve risk yönetimi,” Değişen İklimde Okyanus ve Kriosfer Özel Raporu içinde. Eds. Pörtner, H.-O., Roberts, D. C., Masson-Delmotte, V., Zhai, P., Tignor, M., Poloczanska, E. (Cambridge University Press, Cambridge, İngiltere ve New York, NY, ABD), 589–655. doi: 10.1017/9781009157964.008
- CrossRef
- Google Scholar
- Makalede referansı görüntüle
-
Dasgupta, P., Nam, S.-H., Saranaya, J. S., Roxy, M. K. (2024). Deniz ısısı dalgaları: Kış mevsimi iç mevsimsel salınımların Doğu Asya kenar denizlerindeki etkisi. J. Geophys. Res. Oceans 129, e2023JC020602. doi: 10.1029/2023JC020602
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Deegala, D., Chung, E. (2024). Küresel bir deniz sıcak noktasında ısısı dalgalarının geleceğe yönelik projeksiyonu: Doğu/Japan Denizi örneği. Research Square [Baskı Önizlemesi]. doi: 10.21203/rs.3.rs-4262751/v1
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Do, S.-W., Moon, I.-J. (2024). Jeju Adındaki Hallasan Dağının Tayfunun güzergahı ve şiddeti üzerindeki etkileri. Ocean Polar Res. 46, 1–15. doi: 10.4217/OPR.2024004
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Frölicher, T. L., Fischer, E. M., Gruber, N. (2018). Küresel ısınma altında ısısı dalgaları. Nature 560, 360–364. doi: 10.1038/s41586-018-0383-9
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Fumo, J. T., Carter, M. L., Flick, R. E., Rasmussen, L. L., Rudnick, D. L., Iacobellis, S. F. (2020). Kaliforniya Körfezi’nde ısısı dalgalarının insan kaynaklı iklim değişikliği bağlamında değerlendirilmesi. J. Geophys. Res. Oceans. 125, e2019JC015674. doi: 10.1029/2019JC015674
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Gao, G., Marin, M., Feng, M., Yin, B., Yang, D., Feng, X. ve ark. (2020). 2016–2018 yılları arasında ardışık üç yazda Doğu Çin Denizi ve Sarı Denizin güneyindeki ısısı dalgalarının sürücüleri. J. Geophys. Res. Oceans 125, e2020JC016518. doi: 10.1029/2020JC016518
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Hayashi,M. Shiogama,H. Emori,S. Ogura,T. Hirota,N. (2021).
2020 Ağustos ayında yaşanan Kuzeybatı Pasifik ısınma kaydı, insan kaynaklı zorlanma altında gerçekleşti. Geophys. Res. Lett.48, 1–10. doi: 10.1029/2020GL090956- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Hersbach,H. Bell,B. Berrisford,P. Hirahara,S. Horányi,A. Muñoz-Sabater,J. ve ark. (2020).
ERA5 küresel yeniden analiz [veri seti]. Q. J. R. Meteorol. Soc146, 1999–2049. doi: 10.1002/qj.3803- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Hobday,A. J. Alexander,L. V. Perkins,S. E. Smale,D. A. Straub,S. C. Oliver,E. C. J. ve ark. (2016).
Deniz dalgın ısınmalarını tanımlamaya yönelik hiyerarşik bir yaklaşım. Prog. Oceanogr.141, 227–238. doi: 10.1016/j.pocean.2015.12.014- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Holbrook,N. J. Hernaman,V. Koshiba,S. Lako,J. Kajtar,J. B. Amosa,P. ve ark. (2022).
Deniz dalgın ısınmalarının tropikal batı ve orta Pasifik ada ülkeleri ve toplulukları üzerindeki etkileri. Glob. Planet. Change.208, 103680. doi: 10.1016/j.gloplacha.2021.103680- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Hong,G.-M. Kwon,B.-H. Kim,Y.-S. (2005).
Uydu verilerine göre Kore Yarımadası çevresindeki deniz atmosferik yüzey katmanındaki ısı akıları. J. Fish. Mar. Sci. Educ.17, 209–217.- Google Scholar
- View reference in article
-
Johnson,G. C. Lyman,J. M. (2020).
Isınma eğilimleri giderek küresel okyanusu baskılıyor. Nat. Clim. Change10, 757–761. doi: 10.1038/s41558-020-0822-0- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Kim J.-G. (2023). Üç onyılda Kore Cumhuriyeti’nde iklim faktörleri ve balıkçılık avlanmalarındaki değişimler. Water15, 1952. doi: 10.3390/w15101952
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Korea Meteorological Administration (KMA) (2021). Deniz İklimi Analiz Raporu (Isbn 979-11-92180-45-8) (Seoul, Republic of Korea: Korea Meteorological Administration).
- Google Scholar
- View reference in article
-
Kwon D. Min S. K. Lee M. Seo G. Y. Son S. W. (2025). Yüksek çözünürlüklü sahte küresel ısınma simülasyonları kullanılarak Güney Kore’deki 2022 Ağustos aşırı yağış olayının nedensel analizi: Dikey sıcaklık değişimlerine duyarlılık. Geophys. Res. Lett.52, e2024GL112392. doi: 10.1029/2024GL112392
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Laffoley D. Baxter J. M. (2016). Deniz Isınmasını Açıklamak: Nedenler, Ölçek, Etkiler ve Sonuçlar. Tam Rapor (Gland, Switzerland: IUCN), 1–456. doi: 10.2305/IUCN.CH.2016.08.en
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Lee M. Min S.-K. Cha D. H. (2023a). Konveksiyonu çözen simülasyonlar, insan kaynaklı ısınma nedeniyle Güney Kore’yi etkileyen tropikal siklonların artmış yağış uçlarının genişlediğini ortaya koyuyor. NPJ Climate Atmosphere Science.6, 176. doi: 10.1038/s41612-023-00509-w
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Lee S. Park M.-S. Kwon M. Kim Y. H. Park Y.-G. (2020). Doğu Asya’da iki büyük deniz ısınma dalgası modu. Environ. Res. Lett.15, 074008. doi: 10.1088/1748-9326/ab8527
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Lee S, Park M, Kwon M, Park Y. G, Kim Y. H, Choi N. (2023b).
Isinlanan iklim altında hızla değişen Doğu Asya denizel sıcak dalgaları. J. Geophys. Res. Oceans128, e2023JC019761. doi: 10.1029/2023JC019761- Pubmed Özeti
- CrossRef
- Google Scholar
- Makalede kaynağı görüntüle
-
Lee S.-B, Song S.-K, Moon S.-W. (2022a).
Birleşik atmosfer-deniz veri assimilasyonunun Kore’nin batı kıyı bölgesinde meteorolojik tahminlere etkisi. J. Environ. Sci. Int.31, 617–635. doi: 10.5322/JESI.2022.31.7.617- CrossRef
- Google Scholar
- Makalede kaynağı görüntüle
-
Lee S.-B, Yeh S.-W, Lee J.-S, Park Y.-G, Kwon M, Jun S.-Y et al. (2022b).
Doğu Asya kenar denizlerinde yaz mevsimi denizel sıcak dalgası oluşumundaki yükseliş eğiliminin atmosfer termodinamik ve deniz dinamik süreçlerindeki rolleri. Front. Mar. Sci.9, 889500. doi: 10.3389/fmars.2022.889500- CrossRef
- Google Scholar
- Makalede kaynağı görüntüle
-
Lellouche J.-M, Greiner E, Bricaud R, Garric G, Let A, Drevillon M et al. (2021).
Copernicus küresel 1/12° okyanus ve deniz buzu GLORYS12 yeniden analiz çalışması. Front. Earth Sci.9, 698876. doi: 10.3389/feart.2021.698876- CrossRef
- Google Scholar
- Makalede kaynağı görüntüle
-
Li D, Chen Y, Qi J, Zhu Y, Lu C, Yin B. (2023).
2021 Temmuz ayında rekor kıran Kuzey Pasifik denizel sıcak dalgasının küresel ısınma, atmosfer dolaşımı ve ENSO’ya atfı. Bull. Am. Meteorol. Soc104, E291–E297. doi: 10.1175/bams-d-22-0142.1- CrossRef
- Google Scholar
- Makalede kaynağı görüntüle
-
Li Y, Ren G, Wang Q, You Q. (2019).
Global ısınma duraksaması sırasında Çin Denizleri’nde daha uçlu denizel sıcak dalgaları. Environ. Res. Lett.14, 104010. doi: 10.1088/1748-9326/ab28bc- CrossRef
- Google Scholar
- Makalede kaynağı görüntüle
-
Li Y, Ren G, You Q, Wang Q, Niu Q, Mu L. (2022).
2016 yılında Sarı Denizde rekor kıran deniz ısınması ve buna eşlik eden atmosferik dolaşım anomalileri. Atmos. Res.268, 106011. doi: 10.1016/j.atmosres.2021.106011- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Lin S, Zhang W.-Z, Wang Y, Chai F. (2023).
Batı North Pacific’te güçlü bir tayfun sırasında deniz yüzeyi sıcaklığı tepkisinin okyanus girdapları tarafından modüle edilmesinin mekanizması. Front. Mar. Sci.10. doi: 10.3389/fmars.2023.1117301- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Liu K, Xu K, Zhu C, Liu B. (2022).
Güney Çin Denizinde ENSO fazı tarafından düzenlenen deniz ısınmalarının çeşitliliği. J. Clim.35, 877–893. doi: 10.1175/JCLI-D-21-0309.1- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Lotze H. K, Tittensor D. P, Bryndum-Buchholz A, Worm B. (2019).
Küresel toplu projeksiyonlar, iklim değişikliğiyle birlikte okyanus biyokütlesi kayıplarının besin zinciri yoluyla güçlendirilmesini ortaya koyuyor. Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A.116, 12907–12912. doi: 10.1073/pnas.1900194116- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Marcos M, Amores Á, Agulles M, Feng X. (2025).
Küresel ısınma, deniz ısınmalarının sürekliliğinde üç kat artışa ve şiddetinde 1 °C artışa yol açıyor. Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A.122, e2413505122. doi: 10.1073/pnas.2413505122- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Metzger E. J, Helber R. W, Hogan P. J, Posey P. G, Thoppil P. G, Townsend T. L. ve ark. (2017). Global Ocean Forecast System 3.1 Validation Test (Stennis Space Center, MS, United States:
Naval Research Laboratory).- Google Scholar
- View reference in article
-
NOAA (2024). Ulusal Çevresel Bilgi Merkezleri, Yıllık 2023 için Aylık Küresel İklim Raporu. Çevrimiçi erişim: https://www.ncei.noaa.gov/access/monitoring/monthly-report/global/202313.
- Google Scholar
- Makalede referansı görüntüle
-
Noh E, Kim J, Jun S.-Y, Pak G, Kim J.-H, Kim H.-G. (2023). Kuzeybatı Pasifik’te deniz ısınma dalgalarının atmosferik yolalrı. Sci. Rep.13, 22821. doi: 10.1038/s41598-023-49833-4
- Pubmed Özeti
- CrossRef
- Google Scholar
- Makalede referansı görüntüle
-
Oh H, Chu J. E, Min Y, Kim G.-U, Jeong J, Lee S. et al. (2024). Batı Çin Denizi’nde geç gelen 2023 yaz deniz ısınma dalgası ve küresel ısınma için sonuçları. NPJ Clim. Atmos. Sci.7, 294. doi: 10.1038/s41612-024-00846-4
- Pubmed Özeti
- CrossRef
- Google Scholar
- Makalede referansı görüntüle
-
Oh S.-Y, Jang S.-W, Kim D.-H, Yoon H.-J. (2012). Uzaydan gözlem yoluyla Kore Yarımadası’nda SL/SST’nin zamansal ve mekansal değişimleri. J. Fish. Mar. Sci. Educ.24, 333–345. doi: 10.13000/JFMSE.2012.24.2.333


- CrossRef
- Google Scholar
- Makalede referansı görüntüle
-
Oh H, Kim G.-U, Kim Y. S, Park J.-H, Jang C. J, Min Y. et al. (2023). Boreal yazda Doğu Asya deniz ısınma dalgalarının sınıflandırılması ve nedenleri. J. Clim.36, 1435–1449. doi: 10.1175/JCLI-D-22-0369.1
- CrossRef
- Google Scholar
- Makalede referansı görüntüle
-
Oliver E. C. J, Benthuysen J. A, Bindoff N. L, Hobday A. J, Holbrook H. J, Mundy C. N. et al. (2017). Önceden görülmemiş 2015/16 Tasman Denizi deniz ısınma dalgası. Nat. Commun.8, 16101. doi: 10.1038/ncomms16101
- Pubmed Özeti
- CrossRef
- Google Scholar
- Makalede referansı görüntüle
-
Oliver E. C. J., Donat M. G., Sen Gupta A., Alexander L. V., Perkins-Kirkpatrick S. E. ve ark. (2019). 21. yüzyılda öngörülen deniz termal dalgaları ve ekolojik etkiler açısından olası potansiyel. Front. Mar. Sci.6, 734. doi: 10.3389/fmars.2019.00734
- CrossRef
- Google Scholar
- Makalede referansı görüntüle
-
Oliver E. C. J., Perkins-Kirkpatrick S. E., Holbrook N. J., Bindoff N. L. (2018). Kayıt altına alınan 2016 deniz termal dalgaları üzerinde insan kaynaklı ve doğal etkiler. Bull. Am. Meteorol. Soc99, S44–S48. doi: 10.1175/BAMS-D-17-0093.1
- CrossRef
- Google Scholar
- Makalede referansı görüntüle
-
Park S., Kim K. (2025). Doğu Denizi (Japonya Denizi) deniz termal dalgalarının derinlik ve mevsim bazında çözülmüş karakteristikleri ve sürücüleri. Mar. Environ. Res.211, 107418. doi: 10.1016/j.marenvres.2025.107418
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- Makalede referansı görüntüle
-
Park I.-H., Min S.-K., Yeh S.-W., Weller E., Kim S. T. (2017). Eşit düzlem Pasifik’i ve tropikal Hint Okyanusu üzerinde 2015 rekor yüksek deniz yüzeyi sıcaklıklarının nedenselleştirilmesi. Environ. Res. Lett.12, 044024. doi: 10.1088/1748-9326/aa678f
- CrossRef
- Google Scholar
- Makalede referansı görüntüle
-
Patricola C. M., DiRosario M. F., Wehner M. F. (2018). Büyük tropikal siklon olayları üzerinde insan kaynaklı etkiler. Nature563, 339–346. doi: 10.1038/s41586-018-0673-2
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- Makalede referansı görüntüle
-
Perkins-Kirkpatrick S., King A., Cougnon E., Grose M., Oliver E. C. J., Holbrook N. J. ve ark. (2019). Tasman Denizi deniz termal dalgası 2017/18’in doğal değişkenlik ve insan kaynaklı iklim değişimindeki rolü. Bull. Am. Meteorol. Soc100, S105–S110. doi: 10.1175/BAMS-D-18-0116.1
- CrossRef
- Google Scholar
- Makalede referansı görüntüle
-
Smith K. E. Burrows M. T. Hobday A. J. King N. G. Moore P. J. Sen Gupta A. ve diğerleri (2023). Deniz sıcak dalgalarının biyolojik etkileri. Annu. Rev. Mar. Sci.15, 119–145. doi: 10.1146/annurev-marine-032122-121437
- Pubmed Özeti
- CrossRef
- Google Scholar
- Makalede referansı görüntüle
-
Taylor K. E. (2001). Tek bir diyagramda model performansının birden fazla yönünün özetlenmesi. J. Geophysical Research: Atmospheres106, 7183–7192. doi: 10.1029/2000JD900719
- Pubmed Özeti
- CrossRef
- Google Scholar
- Makalede referansı görüntüle
-
Wakelin S. Townhill B. Engelhard G. Holt J. Renshaw R. (2021). Deniz sıcak dalgaları ve soğuk dalgalar ile Kuzey Denizi’nde balıkçılığa etkileri, Copernicus Deniz Hizmetleri Okyanus Durum Raporu, Sayı 5 içinde. J. Oper. Oceanogr.14, s91–s96. doi: 10.1080/1755876X.2021.1946240
- CrossRef
- Google Scholar
- Makalede referansı görüntüle
-
Wang D. Xu T. Fang G. Jiang S. Wang G. Wei Z. ve diğerleri (2022). Japonya/Batı Denizi’nde deniz sıcak dalgalarının özellikleri. Remote Sens.14, 936. doi: 10.3390/rs14040936
- Pubmed Özeti
- CrossRef
- Google Scholar
- Makalede referansı görüntüle
-
Warner J. C. Armstrong B. He R. Zambon J. B. (2010). Birleşik okyanus-atmosfer-dalga-tortu taşıma (COAWST) modelleme sisteminin geliştirilmesi. Ocean Model.35, 230–244. doi: 10.1016/j.ocemod.2010.07.010
- Pubmed Özeti
- CrossRef
- Google Scholar
- Makalede referansı görüntüle
-
Welch H. Savoca M. S. Brodie S. Jacox M. G. Muhling B. A. Clay T. A. ve diğerleri (2023). Deniz sıcak dalgalarının üst avcıların dağılımı üzerindeki etkileri değişkendir ancak öngörülebilirdir. Nat. Commun.14, 5188. doi: 10.1038/s41467-023-40849-y
- Pubmed Özeti
- CrossRef
- Google Scholar
- Makalede referansı görüntüle
-
Weller, E., Min, S., Lee, D.-K., Kug, J.-S., Cai, W., Yeh, S.-W. (2015).
2014 yılında Batı Tropikal ve Kuzeydoğu Pasifik Okyanusu’nda kaydedilen rekor derecede yüksek deniz yüzeyi sıcaklıklarına insan kaynaklı katkılar. Bull. Am. Meteorol. Soc96, S100–S104. doi: 10.1175/BAMS-D-15-00055.1- CrossRef
- Google Scholar
- Referansı makalede görüntüle
-
Xu, J., Yan, Y., Zhang, L., Xing, W., Meng, L., Yu, Y. ve ark. (2024).
Yaz aylarında Çin Kenar Denizleri’nde deniz sıcak dalgalarının uzun süreli eğilimleri ve aşırı olayları. Front. Mar. Sci.11, 1380963. doi: 10.3389/fmars.2024.1380963- CrossRef
- Google Scholar
- Referansı makalede görüntüle
-
Yao, Y., Wang, C. (2021).
Seylan Denizi’nde yaz aylarında deniz sıcak dalgalarının değişimleri. J. Geophys. Res. Oceans126, e2021JC017792. doi: 10.1029/2021JC017792- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- Referansı makalede görüntüle
-
Yoo, J.-W., Lee, Y.-W., Park, M.-R., Kim, C.-S., Kim, S., Lee, C.-L. ve ark. (2022).
Ekolojik kalite endeksi ISEP’in Sarı Deniz’de uygulanması ve doğrulanması. J. Mar. Sci. Eng.10, 1908. doi: 10.3390/jmse10121908- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- Referansı makalede görüntüle
-
Yoon, S.-T., Chang, K.-I., Nam, S., Rho, T., Kang, D.-J., Lee, T. ve ark. (2018).
Isınan bir dünyada Doğu Denizi (Japonya Denizi)’nde taban sularının oluşumunun yeniden başlatılması. Sci. Rep.8, 1576. doi: 10.1038/s41598-018-19952-4- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- Referansı makalede görüntüle
-
Yoon, S.-T., Park, J. (2022).
Doğu Denizi (Japonya Denizi)’nde soğuk deniz yüzeyi sıcaklıklarındaki sıcak yanlılık. Front. Mar. Sci.9, 965346. doi: 10.3389/fmars.2022.965346- CrossRef
- Google Scholar
- Referansı makalede görüntüle
-
Zhao D, Xu H, Wang H, Yu Y, Duan Y, Chen L. (2023).
Geçmiş insan kaynaklı ısınmanın 2021 Temmuz’unda Henan üzerinde yaşadığı aşırı yağış olayına nicel atıflama. Environ. Res. Lett.18, 104037. doi: 10.1088/1748-9326/acfccd- CrossRef
- Google Scholar
- Makalede referansı görüntüle
Özet
Anahtar Kelimeler
insan kaynaklı termal etki, CMIP6, geçmiş-tüm ve geçmiş-doğal deneyler, deniz ısısı dalgası, pseudo küresel ısınma, WRF–ROMS eşleşik modeli
Başvuru
Kim Y-H, Cho W, Kang T, Park J, Park C, Kim T, Cha D-H, Jun S-Y ve Min S-K (2026) Kore Yarımadası yakınındaki deniz ısısı dalgalarına insan kaynaklı termal etkilerin eşleşik bölgesel iklim modeli kullanılarak değerlendirilmesi. Front. Mar. Sci. 13:1932600. doi: 10.3389/fmars.2026.1932600
Başvuru Tarihi
09 Temmuz 2026
Düzeltilme Tarihi
30 Eylül 2026
Kabul Tarihi
28 Ekim 2026
Yayınlanma Tarihi
12 Kasım 2026
13 – 2026
Susana Agusti, Saudi Arabistan King Abdullah Bilim ve Teknoloji Üniversitesi
Amen Al-Yaari, Fransa Université Paris-Sorbonne
Yajun Wang, Çin Doğal Kaynaklar Bakanlığı
© 2026 Kim, Cho, Kang, Park, Park, Kim, Cha, Jun ve Min.
Bu açık erişimli makale, Creative Commons Atıf Lisansı (CC BY) koşulları altında dağıtılmaktadır. Orijinal yazar(lar)ın ve telif hakkı sahibinin(lerin) atıf edilmesi ve kabul edilen akademik uygulamalara uygun olarak bu dergideki orijinal yayının kaynak gösterilmesi şartıyla, diğer forumlarda kullanım, dağıtım veya çoğaltma izinlidir. Bu koşullara uymayan hiçbir kullanım, dağıtım veya çoğaltma izinlendirilmez.
*İletişim: Dong-Hyun Cha, dhcha@unist.ac.kr
Bu makalede ifade edilen tüm görüşler yalnızca yazarlara aittir ve bağlı oldukları kuruluşların, yayıncının, editörlerin veya hakemlerin görüşlerini yansıtmaz. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisinin yapabileceği herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya desteklenmez.


