Amerika kıtasında yürütülen bir araştırma, iklim değişikliği tahminlerinin biyolojik çeşitliliğe yönelik tehditleri, özellikle de son derece dayanıklı türleri bile eksik değerlendirdiğini ortaya koydu. Çünkü bu tahminler, daha sıcak bir dünyada olasılığının arttığı aşırı hava olaylarını hesaba katmıyor.
Nature dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, analiz edilen yaklaşık 1.000 kaktüs türünün çoğu için uygun yaşam alanlarının, şiddetli kuraklık verileri mevcut iklim dağılım modellerine eklendiğinde dramatik bir şekilde azaldığını gösterdi.

South Florida Üniversitesi (USF) ve Arizona Üniversitesi liderliğindeki uluslararası bir ekip, incelenen kaktüs türlerinin dörtte birinden fazlasının yüzyılın sonuna kadar uygun yaşam alanlarının en az %80’ini kaybedebileceğini tespit etti. Tahmin edilen çeşitlilik kaybının özellikle Şili, Peru ve kuzeydoğu Brezilya gibi kaktüs çeşitliliğinin yoğun olduğu bölgelerde daha da şiddetli olması bekleniyor.
Uluslararası Doğa Koruma Birliği’nin (IUCN) kriterlerine göre bu düzeydeki kayıp, söz konusu kaktüs türlerini “Aşırı Tehlike Altında” kategorisine sokabilir. Bu durum, halihazırda bu kategoride yer alan tür sayısını iki katından fazla artıracaktır.

Çalışmanın yazarları, gelecekteki iklim senaryolarında aşırı hava olayları dikkate alındığında benzer etkilerin diğer birçok bitki grubunda da görüleceğini belirtiyor.
“İklim değişikliği aşırı olayları daha sık hale getiriyor, ancak bu tür olaylar genellikle büyük ölçekli tahminlere dahil edilmiyor,” diyor çalışmanın baş yazarı ve USF St. Petersburg’da doktora sonrası araştırmacı olan Michiel Pillet.
“Bu çalışmada, şiddetli kuraklık projeksiyonlarını modellere dahil ettik ki bu oldukça yeni bir yaklaşım. Ayrıca kuraklığa uyum sağlamış bir bitki ailesi üzerinden bu durumu geniş ölçeklerde öngördük. Bulgularımız, bu adaptasyonların daha uzun ve şiddetli kuraklıkların yaşandığı bir gelecekte yeterli olmayabileceğini gösteriyor.”
Geleneksel dağılım modelleri genellikle uzun vadeli sıcaklık ve yağış ortalamalarına dayanıyor, ancak kuraklık, kasırga ve ani soğuk hava dalgaları gibi aşırı olayların biyolojik çeşitlilik üzerindeki zararlı etkilerini yakalayamıyor. Araştırmacılar, gelecekteki kuraklıklara ilişkin yeni küresel verileri biyolojik çeşitlilik veritabanları, saha gözlemleri ve iNaturalist topluluk bilimi ağıyla birleştirerek gelecekteki etkilerin tahminlerini iyileştirmeyi başardı.
“Modellemeye ve verileri analiz etmeye başladığımızda ilk bulgulara oldukça şüpheyle yaklaştık,” diyor USF St. Petersburg’da bütünleşik biyoloji yardımcı profesörü ve çalışmanın ortak yazarı olan Brian Maitner.
“Sonrasında Kuzey ve Güney Amerika’daki kaktüs uzmanlarıyla görüştük ve modellediğimiz şeyleri sahadan zaten gözlemlediklerini teyit ettiler.”
Kaktüsler çöl ortamlarının simgesi olsa da Amerika kıtasının neredeyse tüm ekosistemlerinde, Kaliforniya’dan Florida’ya, Kanada’dan Güney Amerika’nın güney bölgelerine kadar yaygın olarak bulunuyor. Kaktüs türlerinin %30’undan fazlası zaten yok olma tehlikesiyle karşı karşıya; Florida’daki türlerin çoğu özellikle habitat kaybı ve kaçak avlanma nedeniyle tehdit altında.
Pillet ve Maitner tarafından 2022’de yayımlanan bir araştırma, iklim değişikliğinin bu sayıyı artıracağını zaten göstermişti. Ancak şiddetli kuraklığın eklenmesi, türlerin kaybedebileceği uygun alan miktarını önemli ölçüde yükseltiyor.
“Kaktüsler, gezegenin en kurak ortamlarında hayatta kalmalarını sağlayan şaşırtıcı bir form ve strateji çeşitliliği geliştirmişler,” diyor Arizona Üniversitesi’nde bitki ekolojisi profesörü ve çalışmanın kıdemli yazarı olan Brian Enquist. “Ancak bu bitkilerin bile aşırı hava olayları nedeniyle uygun iklimsel yaşam alanlarında büyük kayıplar yaşayabileceğini keşfetmek derinden endişe verici.”
Araştırma, Şili, Peru, Meksika ve Küba da dahil olmak üzere Amerika kıtasının dört bir yanından gelen bilim insanlarının yanı sıra Desert Botanical Garden, Conservation International ve IUCN Tür Hayatta Kalma Komisyonu Kaktüs ve Sukulent Bitkiler Uzman Grubu gibi kurumların katkılarıyla gerçekleştirildi. Çalışma, iNaturalist’ten elde edilen ek verilerle de desteklendi.
“Sahada gözlemlediğimiz durum, bazı kaktüs popülasyonlarının iklim ve aşırı olayların bu birleşimi nedeniyle halihazırda habitat kaybı yaşayıp yok olma riskine yaklaştığını gösteriyor,” diyor Şili’deki Universidad de Concepción’da botanik profesörü ve çalışmanın ortak yazarı olan Pablo Guerrero.
“Veriler ve modelleme, bu şaşırtıcı gelişmenin coğrafi ölçeklerde ne kadar yaygın olduğunu ortaya koymamızı sağlıyor ve umarız ki koruma çabalarımızı yönlendirmemize yardımcı olur.”
Araştırmacılar, kuraklığın farklı yaşam evrelerini nasıl etkilediğini, türlerin değişen koşullara nasıl yanıt verebileceğini ve hangi diğer bitki (veya bitki dışı) gruplarının benzer şekilde etkilenebileceğini anlamak için daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu vurguluyor. Yine de bu çalışma, şiddetli kuraklığın hesaba katılmasının biyolojik çeşitlilik kaybı tahminlerini önemli ölçüde değiştirebileceğini ve aşırı hava olaylarının uzun vadeli iklim eğilimleriyle birlikte değerlendirildiğinde hangi türlerin en büyük yok olma riskiyle karşı karşıya olduğunu belirlemenin giderek zorlaştığını gösteriyor.
“Bu tahminler yüzyılın sonu için olsa da, bitkilerin dağılımını zaten sınırlayan etkileri bugün bile gözlemlediğimizi belirtmek önemli,” diyor Pillet.
“Sonuçlarımız, IUCN Kırmızı Liste koruma değerlendirmelerinin güncellenmesine temel oluşturacak. Özellikle projeksiyonlarımız habitat kaybı ve yasa dışı toplama gibi devam eden tehditlerle birleştiğinde, kaktüslerin geleceğinin kasvetli olacağını bekliyoruz.”

Comments