Doğa
Düşleri

Endonezya’nın Yerel Palm Yağı Pazarı, Orman Yok Etme Sorununun En Büyük Payını Taşıyor

Yayın:

JAKARTA — Endonezya, dünyanın en büyük palm yağı üreticisi ve bu ürün küresel çapta en yaygın kullanılan bitkisel yağdır. Bu nedenle sürdürülebilirlik…

bekir 6 dk okuma
Endonezya’nın Yerel Palm Yağı Pazarı, Orman Yok Etme Sorununun En Büyük Payını Taşıyor

JAKARTA — Endonezya, dünyanın en büyük palm yağı üreticisi ve bu ürün küresel çapta en yaygın kullanılan bitkisel yağdır. Bu nedenle sürdürülebilirlik iddialarından orman yok etme ve işçi istismarı suçlamalarına kadar palm yağıyla bağlantılı tüm konular, özellikle giderek daha katı çevre standartları uygulayan pazarlardaki alıcılar tarafından yakından inceleniyor.

Ancak küresel tedarik zincirlerine odaklanmak, talebin önemli bir kaynağını göz ardı ediyor: Endonezya, kendi palm yağı üretiminin en büyük tüketicisi. 2024 yılında toplam üretimin yarısından fazlası yerel piyasada tüketildi; bu, kısmen biyodizel talebinden kaynaklanan tarihi bir rekor.

Indonesia’s domestic palm oil market carries the biggest deforestation footprint

Yerel pazarın katı sürdürülebilirlik gereklilikleri getirmemesi nedeniyle, orman yok edilerek üretilen palm yağının büyük bir kısmı ülke içinde tüketiliyor. Trase adlı araştırma girişiminin yeni analizine göre, yerel olarak tüketilen her 1.000 metrik ton ham palm yağına karşılık 25 hektar (62 akre) orman yok edildi. Bu “orman yok etme maruziyeti” hesaplamasına göre, 2024’teki yerel tüketim 629.000 hektar (1,55 milyon akre) orman kaybıyla ilişkilendirildi; bu, Endonezya’nın en büyük yabancı alıcısı olan Hindistan’a yapılan ihracatla bağlantılı 71.400 hektarlık (176.400 akre) alanın dokuz katı. Palm yağı tedarik zincirlerini haritalandıran Trase’in analizindeki bu rakamlar, on yıllık bir tarihsel atıf dönemini yansıtıyor ve sadece 2024’te yok edilen alanı temsil etmiyor.

Trase’de veri bilimcisi olan Adelina Chandra, Jakarta’da yapılan bir tartışma sırasında, “En önemli sorunlardan biri yerel talebin keskin bir şekilde artması, ancak yerel pazarın orman yok etme riskine yüksek derecede maruz kalmaya devam etmesi,” dedi. “Bu yüksek orman yok etme maruziyeti, çözülmemiş büyük bir zorluk.”

Indonesia’s domestic palm oil market carries the biggest deforestation footprint

Endonezya’nın ihracat pazarları arasında Çin, her 1.000 metrik ton ham palm yağına karşılık 20,3 hektar (50,2 akre) ile en yüksek orman yok etme maruziyetine sahipti.

Trase, orman yok etme maruziyetini, ticaret şirketleri veya ithalatçı ülkeler gibi tedarik zinciri aktörlerinin, tedarik ettikleri ürünler aracılığıyla orman yok etme eylemleriyle ne ölçüde bağlantılı oldukları olarak tanımlıyor.

Bu hesaplama için Trase, uydu tabanlı orman yok etme verilerini ürün üretim haritalarıyla birleştirerek belirli bir ürün için temizlenen ormanları belirliyor. Ardından bu alanı, bölgeden tedarik ettikleri ürün miktarına göre alıcılar arasında paylaştırıyor.

Örneğin, bir belediyede 50 hektar orman palm yağı üretimi için temizlenirse ve bir ihracatçı bu belediyenin palm yağı üretiminin %80’ini tedarik ediyorsa, ihracatçıya 40 hektarlık orman yok etme maruziyeti atfediliyor.

Veriler ürünleri bireysel çiftlikler yerine daha geniş üretim bölgelerine bağladığından, maruziyet bir alıcının tedarik bölgesiyle ilişkili çevresel etkileri yansıtıyor. Ancak bu, alıcının orman yok etmeyi doğrudan gerçekleştirdiğini kanıtlamıyor.

Yerel pazar şeffaflık açığıyla karşı karşıya

Adelina, bulguların Endonezya’nın yerel pazarının, Avrupa Birliği gibi bazı yabancı pazarlar kadar kapsamlı bir şekilde “orman yok etme, turba yok etme ve sömürü yok” politikalarıyla kapsanmaması nedeniyle endişe verici olduğunu belirtti.

Trase’in analizine göre, AB pazarında palm yağının %88’i bu tür taahhütlerle kapsanırken, sadece sıfır orman yok etme taahhütleriyle kapsanan oran %1 idi.

Şirketlerin sıfır orman yok etme taahhütleri (ZDC’ler), 2024’te gözlemlenen Endonezya palm yağı ihracatının neredeyse %93’ünü kapsadı. Ancak Adelina, yerel tedarik zincirlerine giren palm yağının benzer bir denetime tabi tutulmayabileceğini söyledi.

Endonezya’nın kendi en büyük palm yağı tüketicisi haline gelmesiyle birlikte, yerel pazarın yönetiminin güçlendirilmesinin kritik önem taşıdığını ekledi. Bu, yerel alıcıların daha iyi raporlama yapmasını ve tedarik konumları hakkında kamuya açık bilgi sunulmasını gerektirecek.

Adelina, “Yerel talep arttıkça, yönetimimiz de gelişmeli,” dedi. “Örneğin, raporlama mekanizmaları iyileştirilmeli ve NDPE taahhütlerinin uygulanmasının denetlenebilmesi için veriler erişilebilir hale getirilmeli.”

Ziraat Bakanlığı’nın palm yağı plantasyonlarından sorumlu müdürlüğünde görevli bir yetkili olan Dedi, daha iyi plantasyon yönetiminin orman yok etme risklerini azaltmak ve Endonezya palm yağının küresel pazarlarda kabulünü güçlendirmek için önemli olduğu konusunda hemfikir.

Dedi, Jakarta’da yapılan tartışma sırasında, “Palm yağı ulusal bir varlık olduğu için, talep çok büyük olsa ve palm yağından çok çeşitli ürünler yapılabilecek olsa da sadece üretim miktarlarından bahsedemeyiz,” dedi. “Ayrıca arazi yasalılığı, sürdürülebilirlik ve Endonezya palm yağının küresel pazarlarda kabulü konularını da ele almalıyız.”

Dedi, veri toplamanın yönetimi iyileştirmek için kritik olduğunu belirtti. Hükümet, SIPERIBUN olarak bilinen plantasyon lisanslama bilgi sistemi gibi platformlar aracılığıyla zaten plantasyon bilgileri topluyor. Ayrıca plantasyon izleme ve tedarik zinciri izlenebilirliğini iyileştirmek için tablo kayıtlarına dayanmak yerine daha doğru haritalama verilerini teşvik ettiğini söyledi.

Dedi, “Plantasyonlarımızın doğru bir şekilde kaydedilmesini umuyoruz ki politikalar daha isabetli olsun ve tedarik zincirleri daha etkili bir şekilde izlenebilsin,” dedi.

Ancak mevcut sistemlerin palm yağını bireysel plantasyonlardan değirmenlere, rafinerilere ve yerel alıcılara kadar izleyip izleyemeyeceği, özellikle küçük çiftliklerin üretimini takip etmenin zorluğu göz önüne alındığında önemli bir soru olarak kalıyor.

Şirket taahhütleri orman yok etme oranlarını düşürmeye yardımcı oluyor mu?

Yerel tüketimle ilişkili yüksek orman yok etme maruziyetine rağmen, Trase palm yağı için genel orman yok etmenin 2024’te 32.000 hektar (79.000 akre) ile tarihi bir düşük seviyede kaldığını belirtti.

Henüz hakem değerlendirmesinden geçmemiş bir küresel çalışma da 2015’ten sonra eski yağmur ormanlarının palm yağına dönüştürülmesinde önemli bir düşüş olduğunu ortaya koydu.

47 tropikal ülkedeki palm yağı yayılımını inceleyen çalışma, 2001 ile 2015 arasında yılda ortalama 343.000 hektar (847.600 akre) eski yağmur ormanının palm yağına dönüştürüldüğünü tahmin etti. Bu oran 2016 ile 2024 arasında yıllık 80.000 hektara (197.700 akre) düştü.

Palm yağı dönüşümü, 2015’ten sonra tropikal yağmur ormanı kaybının daha küçük bir payını oluşturdu; bu oran %12,2’den %2,2’ye geriledi.

Uzaktan algılama bilimcisi ve TheTreeMap teknoloji danışmanlığının kurucusu olan David Gaveau, bu düşüşü birkaç faktöre bağladı.

Temel Bulgular ve Genel Değerlendirme

Hükümet ayrıca gelecekteki gıda ve biyoyakıt üretimini bozulmuş arazilere yönlendirme taahhüdünde bulundu. Jakarta’da düzenlenen yakın tarihli bir uluslararası sürdürülebilirlik forumunda, başkanlık özel elçisi Mari Pangestu, Endonezya’da bozulmuş arazinin 12 milyon hektardan (30 milyon akre) fazla olduğunu söyledi.

Ancak hükümetin bozulmuş araziyi nasıl tanımlayacağı veya bu taahhüdü bağlayıcı kurallara nasıl dönüştüreceği belirsizliğini koruyor.

Madani bu taahhüdü memnuniyetle karşıladı, ancak bunun enerji sektörünün yanı sıra gıda üretimine de uygulanması ve bağlayıcı düzenlemelere dahil edilmesi halinde anlamlı olacağını belirtti.

Örgüt ayrıca, E20 olarak bilinen benzinin %20’sini etanolle karıştırma hedefini desteklemek için yaklaşık 2 milyon hektar (5 milyon akre) yeni şeker kamışı plantasyonu kurma planları hakkında endişelerini dile getirdi. Bu planın, özellikle Papua’da ormanları ve geleneksel toprakları tehdit edebileceği konusunda uyardı.

Madani’nin icra direktörü Nadia Hadad, basın açıklamasında planın “ormanlara ve geleneksel topraklara doğrudan bir tehdit oluşturduğunu” söyledi ve hükümeti “Endonezya’nın biyoyakıt politikası yönünü derhal açıklığa kavuşturmaya” çağırdı. “Biyoyakıt geliştirme hedefi, ekosistemler pahasına gerçekleştirilmemeli.”

B50 ve E20 farklı hammaddeler kullanıyor: biyodizel için palm yağı ve etanol için şeker kamışı. Bu nedenle, iki yakıt hedefinin arazi kullanımı üzerindeki etkileri ayrı ayrı değerlendirilmeli, diye belirtiyor gözlemciler.

Madani, yeni araziler açmak yerine üreticilerin mevcut plantasyonları optimize ederek verimi artırabileceğini söyledi. Sivil toplum kuruluşuna göre, Endonezya’nın palm yağı üretiminin %35’ini oluşturan küçük çiftlikler de dahil olmak üzere yaklaşık 7 milyon hektar (17 milyon akre) yaşlanmış palm yağı plantasyonu yeniden dikimden fayda sağlayabilir.

Ancak yeniden dikim, özellikle küçük çiftlikler için basit değil. Trase’e göre, bu çiftlikler Endonezya palm yağı üretiminin %35’ini oluşturuyor. Arazi mülkiyeti belirsizliği, yeniden dikim desteğine erişim zorlukları ve yeni ağaçlar olgunlaşana kadar gelir kaybı gibi engellerle karşı karşıyalar.

Gözlemciler, Endonezya’nın artan yerel talebi plantasyonları daha fazla genişletmeden karşılayıp karşılayamayacağının, kısmen bu engellerin aşılmasına ve yerel tedarik zincirlerinin ihracat ürünlerine giderek daha fazla talep edilen aynı denetime tabi tutulmasına bağlı olacağını söylüyor.

Descals, A., Salim, M. A., Yaen, H., Gunawan, R., Salsabila, F., Sheil, D., … Gaveau, D. (2026). Global oil palm deforestation declines after zero-deforestation commitments [Ön baskı]. Research Square. doi:10.21203/rs.3.rs-10762359/v1

Stigler, M., Grabs, J., Heilmayr, R., Carlson, K. M., Chandra, A., Benedict, J. J., & Garrett, R. D. (2026). Zero-deforestation commitments in Indonesia’s palm oil sector achieve high compliance but no additionality. Proceedings of the National Academy of Sciences, (29). doi:10.1073/pnas.2511503123

Gaveau, D. L., Locatelli, B., Salim, M. A., Husnayaen, Manurung, T., Descals, A., … Sheil, D. (2022). Slowing deforestation in Indonesia follows declining oil palm expansion and lower oil prices. PLOS ONE, (3), e0266178. doi:10.1371/journal.pone.0266178

Kapak görseli: Endonezya’nın Riau eyaletindeki Tesso Nilo Ulusal Parkı’ndaki palm yağı plantasyonları. Görüntü: Suryadi/Mongabay Indonesia.

GERİ BİLDİRİM: Bu yazının yazarına mesaj göndermek için bu formu kullanın. Kamuya açık bir yorum yapmak isterseniz, bunu sayfanın alt kısmında yapabilirsiniz.

İlginizi Çekebilir: Kuraklık ve Aşırı Hava Olayları Çöl Bitkilerini Yok Olma Riskiyle Karşı Karşıya Bırakıyor →

Yorumlar

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Ağ Bağlantıları:Drone • Doğa Keşifleri • İnsan Atlası • Uzay & Astronomi • Akıllı Saat