
Bilim insanları, ilk Landsat uydusunun fırlatılmasının ardından 1970’lerde mangrov ormanlarını haritalandırmak için uyduları kullanmaya başladı. Onlarca yıl boyunca mangrovlar hakkında anlatılan hikâye, kayıp ve azalma etrafında şekillendi. Science dergisinde yayımlanan araştırma, bu eğilimin değiştiğine işaret ediyor.
Bilim insanları, küresel toparlanmanın yaklaşık 2010’da başladığını, bunun da Asya, Avustralya ve Güney Amerika’daki mangrov ormanlarının genişlemesiyle önderlik ettiğini buldu. Araştırmacılar, 1984 ile 2023 arasında toplanan Landsat görüntülerini analiz ederek mangrov örtüsünün yaygınlığı ve yoğunluğundaki değişim belirtilerini inceledi.
1984 ile 2010 arasında neredeyse 3.000 kilometrekare (1.200 mil kare) kayıp kaydettiler, ardından 2010’dan sonra beklenmedik biçimde neredeyse 2.000 kilometrekare (770 mil kare) mangrov artışı yaşandı. Ayrıca bugün birçok mangrov ormanının 2010’a göre daha yoğun ve daha kapalı bir örtüye sahip olduğunu, bunun da özellikle Güney Amerika’da daha sağlıklı ve daha az bozulmuş ormanların bir işareti olduğunu tespit ettiler.
“Diğer araştırma grupları seçili bölgelerdeki uzun süreli değişimleri haritalandırdı ve analiz etti, ancak böyle uzun bir dönemi kapsayan ilk küresel mangrov haritaları bunlardır,” dedi Tulane Üniversitesi’nden çevre bilimci Zhen Zhang. “Genişlemenin yaklaşık üçte ikisi mangrovların yeni alanları yerleşmesi, geri kalan üçte biri ise bozulmuş alanlardaki restorasyon ve yeniden büyüme nedeniyle oldu,” diye ekledi.
Marsiyen geri dönüşlerden biri Güneydoğu Asya’da—özellikle Burma’da (Myanmar) yaşandı. Ülke, 1980’ler ve 1990’larda kıyı alanlarındaki tarım, aquaculture ve odun yakıtı toplanmasıyla hızlı bir şekilde mangrov kaybetmişti, ancak yaklaşık 2010’da trend tersine döndü ve birçok yerde mangrov alanı genişlemeye başladı. Yazarlar, bu dönüşü 2004’de yıkıcı Hint Okyanusu tsunamisinden sonra artan farkındalık ve restorasyon çabalarına, ormanlar için güçlendirilen yasal korumalara ve yeni çamur platoları yerleşme için açan yüksek çökelti (sedimentasyon) oranlarına attributed ediyor.
Yukarıdaki Landsat uydu görüntüleri, Burma’nın Myeik İlçesi’ndeki Palaw İlçesi’nde mangrov ormanlarının genişlemesini gösteriyor; 2010’dan bu yana hem bozulan mangrov ormanlarında önemli ölçüde yeniden canlanma hem de ağaçların yeni alanlara yayılması gözlemlenmiş durumda. Bu bölgede, yeniden canlanmanın büyük kısmının, Kyauktaung köyünün güneyindeki terk edilmiş pirinç tarlalarında (kahverengi) gerçekleştiği görülüyor. Öte yandan, yakındaki Pyin Bukyi Adında yaşayan insanlar, mangrovlara destek olmak için koruma projeleri ve ağaçlandırma çalışmalarında deneyimler yapıyor. Bu gelişmelere rağmen, ormansızlaşma Burma’da hâlâ yaygın bir sorun olarak devam ediyor; ülke 1980’ler ile 2010 arasındaki dönemde mangrov alanının %28,6’sını kaybetmişti. O günden bu yana ülkenin mangrov alanı yaklaşık %10 oranında artmış bulunuyor.
Mangrov ağaçları nispeten küçüktür—ortalama yaklaşık 13 metre (43 foot)—ancak ekolojik açıdan son derece güçlüdür; mangrov ekosistemleri, daha uzun iç kesim tropik ormanlarından dört kata kadar karbon depolayabilir. Ağaçlar, kıyı topluluklarını aşındırmadan ve sel dalgalarından korumada önemli bir rol oynar; kendilerine özgü ayaklıkök yapısı ise balık, karides, yengeç ve diğer deniz canlıları için yaşam alanı ve hayati üreme alanları sağlar.
Birçok bölgede, Amazon Nehri ağzı çevresi ve Avustralya’nın kuzeyinde, biriken yoğun çökelti malzemesi mangrovların başarıyla yerleştiği yeni çamur düzlükleri oluşturmuş; bu bölgelerin her birinde 1990’lardan bu yana düzenli artışlar kaydedilmiştir. Yayılış alanlarının kuzey ve güney sınırında, ABD’nin güneydoğusu da dahil olmak üzere, ısınan sıcaklıklar ve azalan don olayları mangrovların daha önce çok soğuk olduğu alanlara doğru yayılmasına olanak tanımıştır; Zhang açıklamıştır.
Bununla birlikte, kayıpların artışlardan ağır bastığı bazı bölgeler de var. Örneğin, Nijer Deltası’ndaki kapsamlı mangrov kayıpları, 2010’dan bu yana Batı ve Orta Afrika’daki toplam mangrov alanının azalmasına yol açtı. Buna karşılık Kuzey Amerika ve Güney Afrika’da, tropikal siklonların mangrovların geniş alanlarını yok etmesinin ardından yaygın bozulmalar gözlemlendi. “Geçtiğimiz on yılda mangrovlar konusunda kaydettiğimiz küresel başarılar, temelsiz bir güvence olarak görülmemelidir,” diye uyardı Zhang. “Bu durum, koruma ve ormansızlaşmanın yavaşlatılması, doğal genişleme ve yenilenme ile birleştiğinde büyük olumlu etkiler doğurabileceğini gösteriyor.”
NASA Earth Observatory görüntüleri: Michala Garrison; Landsat verileri U.S. Geological Survey’a ait. Hikaye: Adam Voiland.
İndirmeler
14 Şubat 2010
JPEG (6,23 MB)
2 Şubat 2026
JPEG (3,56 MB)
- Estoque, R., et al. (2018) 2000–2014 yılları arasında Orman Kesimi Nedeniyle Myanmar’ın Mangrov Ekosistem Hizmeti Değerinde Çevresel Etkilerin ve Değişimin Değerlendirilmesi. Global Change Biology, 24(11), 5391-5410.
- Gaw, L., et al. (2018) 1989–2014 yılları arasında Tanintharyi, Myanmar’da Mangrov Ormanları Dinamiği ve Gelecekteki Ekonomik ve Politik Gelişmelerin Rolü. Singapore Journal of Tropical Geography, 39(2), 224-243.
- IUCN (2018, 21 Kasım) Bazen doğanın kendi akışını izlemesi yeter. Erişim tarihi: 12 Kasım 2026.
- Tulane Üniversitesi (2026, 4 Haziran) Küresel Mangrov Ormanları Toparlanıyor, İklim ve Kıyı Dayanıklılığı İçin Umut Verici Bir Sinyal Sunuyor. Erişim tarihi: 12 Kasım 2026.
- UN-REDD (2021) Myanmar Mangrov Alanları Keşif Aracı. Erişim tarihi: 12 Kasım 2026.
- The Weather Channel (2026, 7 Eylül) İklim Biliminde Geri Dönüşün En Büyük Hikayesi Az Önce Yaşandı. Erişim tarihi: 12 Kasım 2026.
- Win M. & Takeda, S. (2021) Taninthayi Bölgesi, Myanmar’daki Bir Mon Köyünde Mangrov Pirinç Tarlalarının Gelişimi ve Terk Edilmesi ve Bunların Etkileri. Southeast Asian Studies, 10(3), 359-390.
- Yale Environment 360 (2026, 22 Ekim) Küresel Mangrov Ormanlarının Canlanması Ne ile Sürdürülüyor? Erişim tarihi: 12 Kasım 2026.
- Zhang, Z., et al. (2026) Son Dört Yüzyılda Dünyanın Mangrov Ormanlarında Beklenmedik Genişleme ve Yeniden Büyüme. Science, 392(6802), 1082-1087.



